Türkiye'de hekimlerin yurtdışına yönelmesi son yıllarda sağlık alanının en dikkat çekici başlıklarından biri haline geldi. Türk Tabipleri Birliği (TTB) kayıtlarında, yurtdışında çalışmak veya uzmanlık eğitimi almak isteyen hekimlerin aldığı “Good Standing-Mesleki İyi Hal” belgelerinin sayısındaki artış dikkat çekiyor.

Özellikle 2012 sonrasında belirginleşen artış, hekimlerin çalışma koşulları, ekonomik nedenler ve mesleki sorunlar nedeniyle yurtdışını tercih ettiği yönündeki tartışmaları beraberinde getiriyor. TTB ise uzun süredir sağlık çalışanlarının çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini savunuyor.

Sputnik Türkiye'nin Onur Hamzaoğlu imzalı haberinde aktardığı TTB verilerine göre, 1 Ocak 2012 ile 30 Eylül 2026 arasında toplam 17 bin 294 hekim için “Good Standing-Mesleki İyi Hal” belgesi düzenlendi. Bu sayı, 2026-2027 eğitim öğretim döneminde Türkiye'deki tıp programlarına açılan toplam kontenjanın yaklaşık büyüklüğüne ulaşıyor.

“GOOD STANDİNG” NEDEN ÖNEMLİ?

“Good Standing”, yurtdışında hekimlik yapmak veya bazı ülkelerde uzmanlık eğitimi almak isteyen doktorlardan istenebilen mesleki durum belgesi. TTB tarafından kişisel başvuru üzerine hazırlanan belgede hekimin TTB üyeliği, Türkiye'de hekimlik faaliyeti ve hakkında mesleki etik soruşturma bulunup bulunmadığı gibi bilgiler yer alıyor.

TTB kayıtlarına göre 2000'li yılların başında yılda yalnızca birkaç hekimin talep ettiği belge için başvurular özellikle 2012'den itibaren belirgin biçimde yükseldi.

2012'de 59 olan yıllık belge sayısı 2013'te 90, 2014'te 118, 2015'te 150, 2016'da 245, 2017'de 482 ve 2018'de 802'ye çıktı.

Artış sonraki yıllarda da devam etti.

2019: 1.047
2020: 931
2021: 1.405
2023: 3.025
2024: 2.692
2025: 2.234
2026, 30 Eylül'e kadar: 1.329

2022 yılına ilişkin sayı da dahil edildiğinde, TTB verilerinin ortaya koyduğu tablo, son yıllarda yurtdışına yönelen hekim sayısının önceki döneme kıyasla ciddi biçimde yükseldiğini gösteriyor.

EN DİKKAT ÇEKİCİ AYRINTI: UZMAN HEKİMLER DE GİDİYOR

TTB'nin değerlendirmesine göre yurtdışına yönelen hekimlerin yaklaşık yarısını uzman hekimler oluşturuyor.

Bu grup, tıp fakültesini tamamladıktan sonra zorunlu hizmetini ve çoğunlukla en az dört yıllık uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimlerden oluşuyor. Dolayısıyla söz konusu hareketlilik yalnızca yeni mezunların yurtdışına çıkmasından ibaret değil.

Türkiye'nin sağlık sisteminde deneyim kazanmış hekimlerin de yurtdışında çalışmayı tercih etmesi, sağlık insan gücünün geleceği açısından tartışılıyor.

2022'DEKİ “GİDERLERSE GİTSİNLER” AÇIKLAMASI

Hekim göçü tartışmalarının en çok ses getiren dönüm noktalarından biri 2022 yılı oldu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 8 Mart 2022'de hekimlere yönelik konuşmasında, “Giderlerse gitsinler, merak etmeyin buralar boş kalmaz” ifadelerini kullandı.

Açıklama sonrasında TTB ve bazı uzmanlık dernekleri tepki gösterirken, hekimlerin yurtdışına gitme gerekçeleri arasında çalışma koşulları, ekonomik sorunlar, mesleki itibarsızlaşma ve sağlıkta şiddet gibi başlıklar öne çıkarıldı.

BİR YIL SONRA BU KEZ “YUVANIZA DÖNÜN” ÇAĞRISI

2023 yılında ise hükümetin yaklaşımında farklı bir söylem ortaya çıktı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yurtdışına giden hekimlere yönelik bu kez “Sizi yuvanıza dönmeye davet ediyorum” çağrısında bulundu ve geri dönüş çağrısını kamu spotuyla destekledi.

Ancak TTB'nin aktardığı rakamlar, sonraki yıllarda “Good Standing” başvurularının yüksek seviyelerde kalmaya devam ettiğini gösteriyor.

2023'te 3 bin 25, 2024'te 2 bin 692 ve 2025'te 2 bin 234 hekim için belge düzenlendi. 2026'nın ilk dokuz ayında ise sayı 1.329'a ulaştı.

TIP FAKÜLTELERİ DOLUYOR, DOKTORLAR YURTDIŞINA YÖNELİYOR

Türkiye'deki tıp fakültelerine yönelik talep ise devam ediyor.

ÖSYM verilerine göre 2026-2027 eğitim öğretim döneminde devlet ve vakıf üniversitelerindeki tıp programları için 18 bin 627 kontenjan açıldı ve bu kontenjanların tamamı doldu.

Buna karşın TTB'nin 2012-2026 dönemine ilişkin verileri, aynı dönemde 17 bin 294 hekimin yurtdışında çalışabilmek veya eğitim alabilmek için “Good Standing” belgesi aldığını ortaya koyuyor.

Bu iki veri doğrudan aynı şeyi ölçmese de Türkiye'deki tıp eğitimi ile yetişmiş hekimlerin yurtdışına yönelmesi arasındaki tartışmanın boyutunu ortaya koyuyor.

TTB: SORUN ÇÖZÜMSÜZ DEĞİL

TTB, hekim göçünün yalnızca bireysel bir tercih olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor. Birliğin açıklamalarında çalışma koşullarının iyileştirilmesi, sağlıkta şiddetin önlenmesi ve hekimlerin ekonomik ve mesleki sorunlarının giderilmesi gibi başlıklar öne çıkıyor.

TTB Merkez Konseyi Başkanı Prof. Dr. Pınar Saip ve TTB aktivistlerinin gerçekleştirdiği çalışma toplantısında da yurtdışına göç eden hekimlerle buluşma ve dayanışma programları oluşturulmasının planlandığı aktarıldı.

Türkiye'nin sağlık sistemi açısından temel soru ise giderek daha görünür hale geliyor:

Tıp fakültelerinden her yıl binlerce yeni hekim mezun olurken, yetişmiş hekimlerin bir bölümünün neden kariyerini ülke dışında sürdürmeyi tercih ettiği nasıl durdurulacak?

TTB'nin yaklaşımında çözüm, sağlık çalışanlarının, sendikaların, uzmanlık derneklerinin ve meslek örgütlerinin ortak mücadelesinden geçiyor.