Ülkemiz, su kaynakları üzerindeki baskının giderek arttığı ciddi bir su kriziyle karşı karşıya bulunuyor. Resmi olarak su stresi yaşayan ülkeler arasında sınıflandırılan Türkiye, 2030 gibi yakın bir tarihte doğrudan su kıtlığına doğru ilerleme riskiyle yüz yüze. Su kaynaklarını korumaya yönelik uzun vadeli stratejiler yürürlükte olsa da yayımlanan araştırmalar Türk toplumunun yüzde 80'inin sorunun farkında olduğunu ve günlük yaşamında su tasarrufu yapmak istediğini ortaya koyuyor. Ancak bireysel çabalar su krizini tek başına çözmek için yeterli kalmıyor. Öte yandan geçici yağışların ve yüzeysel dolulukların yarattığı sahte rahatlama hissi ise yaklaşan felaketin boyutunu gölgeliyor.
Bu kritik süreci, Süleyman Demirel Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Bilim Danışmanı Dr. Erol Kesici ile konuştuk. Kesici, Türkiye’nin su yönetimi politikalarındaki yanlışları, barajlardaki doluluk yanılsamasını ve atılması gereken acil adımları anlattı.
ŞİDDETLİ YAĞIŞLAR VE SEL BARAJLARI DOLDURUYOR AMA SU KRİZİNİ ÇÖZMÜYOR
İstanbul başta olmak üzere son dönemde yaşanan şiddetli yağışlar ve seller baraj doluluk oranlarını yükseltse de bu durum kalıcı bir çözüm sunmuyor. Dr. Erol Kesici, bu konuya dikkat çekerek, "Bilimsel olarak ve Türkiye koşullarında yaşanan yağışlar ve seller, barajlarda doluluk oranlarının yüksek olması hiçbir zaman su krizini çözememiştir" dedi.
Geçmiş yıllarda da benzer mevsim normallerinin yaşandığını ve baraj kapaklarının açılarak suların tahliye edildiğini hatırlatan Kesici, asıl sorunun tabiatın temel su fabrikalarında yaşandığını vurguladı:
"Ülkemizde son 60 yıl içerisinde suyun esas fabrikaları olan doğal göller ve sulakların neredeyse yüzde 78’i insan etkileri sonucu doğal özelliklerini, yaşamsal su seviyelerini ve ekosistemlerini kaybetti, büyük bir kısmı kurudu. Geri kalanların, bilhassa tatlı su göllerinin su kotlarındaki düşüş ve kirlilik nedeniyle suları azaldı, adeta çürüdü."
Kontrol altına alınamayan aşırı sondaj kuyu açımlarının yeraltı sularında da büyük kayıplara yol açtığını belirten Kesici, Dünya Su Örgütü verilerine atıfta bulunarak Türkiye'nin pek çok bölgede ‘su iflası’ yaşadığını, bunun en somut kanıtının ise İç Anadolu ve diğer bölgelerde 70 olan obruk sayısının 700’e çıkması olduğunu ifade etti.
"2030 SENARYOLARINI ASLINDA ÇOKTAN YAŞIYORUZ"
Araştırmalar Türkiye'nin 2030 yılında doğrudan su kıtlığı çeken bir ülke konumuna geleceğini gösteriyor. Ancak Kesici'ye göre bu tarih çoktan geride kaldı:
"Ülkemizde kişi başına yıllık su miktarı çoğu zaman 1000 metreküpün altına düşmüş vaziyette. Ülkenin artan nüfusu, tarımda uygulanan su popülizmi, sayaçlarla kontrolün sağlanamaması ve kaçak kuyu sayısının bilinmemesi nedeniyle risk 2030’da değil. Biz 2020’li yıllarda da su kıtlığı çeken bir ülkeyiz."
Mevcut stratejilerin yetersiz olduğunu ve planlamalar ile denetimlerin kâğıt üzerinde kaldığını belirten Kesici, küresel ölçekte de iklim krizine karşı adil bir yaklaşım sergilenmesi gerektiğini vurguladı.
ASIL İSRAF EVLERDE DEĞİL, TARIMDA
Toplumun yüzde 80'inin su tasarrufu yapmak istemesine karşın bireysel önlemlerin tablodaki payı oldukça küçük. Suyun sektörel dağılımına bakıldığında oranlar sorunun kaynağını net bir şekilde ortaya koyuyor: Tarımda yüzde 79, sanayide yüzde 10 ve evlerde yüzde 11 civarında su kullanılıyor.
Dr. Erol Kesici, tarımdaki modernleşme eksikliğine dikkat çekerek, "Acaba yüzde 78'lik tarımsal payda mı israf daha çok olur yoksa yüzde 11'lik evsel kullanımda mı?" sorusunu yöneltti.
UNESCO verilerinden de bahseden Kesici, Akdeniz kuşağındaki kuraklığın yüzde 17 oranında iklim krizinden, yüzde 83 oranında ise suyun kötü yönetilmesinden kaynaklandığını belirtti.
YERALTI SULARI "KEFEN SUYUMUZ" GİBİDİR
Yeraltı sularının rastgele ve bilim dışı kullanımının tehlikelerine değinen Kesici, bu kaynakların adeta geleceğin güvencesi olan birer "kefen suyu" niteliği taşıdığını söylüyor. Resmi ölçümlerde geçmişte 10-50 metrelerde çıkan suların bugün 200-300 metrelere gerilediğini ve bunun dikey çekilmelere yol açtığını ifade etti.
Alternatif su yönetimi çözümleri hakkında da değerlendirmelerde bulunan Kesici, Tokyo'daki yer altı tahliye tüneli ve rezervuar ağı ‘Kasukabe’ benzeri sistemlerin Türkiye'de de hayata geçirilmesinin sel ve kuraklıkla mücadelede kritik önem taşıdığını söyledi. Kesici, ayrıca sünger şehir kavramının yerel ve merkezi yönetimler tarafından resmi bir zorunluluk haline getirilmesi gerektiğinin de altını çizdi.
Kasukabe, Tokyo'yu sellerden korumak için yerin 50 metre altında inşa edilmiş devasa bir su tahliye tüneli ve rezervuar ağıdır. Sünger şehir ise yağmur sularını doğrudan kanalizasyona akıtıp ziyan etmek yerine; yeşil alanlar, geçirgen kaldırımlar ve yeraltı depoları sayesinde suyu bünyesine çekerek depolayan kent modelidir.
ALTYAPI SORUNLARI VE KAYIP-KAÇAKLAR SUYU BİTİRİYOR
Şehir şebekelerindeki yüksek kayıp-kaçak oranları tonlarca suyun henüz evlere ulaşmadan toprak altında yok olmasına neden oluyor. Kesici, Türkiye'nin altyapı karnesindeki zayıflıklara şu sözlerle dikkat çekti:
"Ülkemizin en önemli sorunlarından biri altyapı sorunu. Hala birçok yerde ilkel altyapı var; yağmur suları kanalizasyon sularına karışıyor ve su kaynaklarına deşarj ediliyor. Kayıp kaçak oranları yüzde 40 seviyesinde. Tarımsal sulamada kapalı damla ve yağmurlama gibi basınçlı borulu modern sulama sistemlerinin oranı yüzde 5 gibi düşük bir seviyede kalıyor. Hala asbestli borularla su taşınan yerleşimlerin olması her bakımdan kayıplara neden oluyor."
(Hürriyet- Selin Irmak KAÇMAZ)


Henüz yorum yapılmadı. İlk yorumu siz paylaşın.