Bu malzeme kaç para eder, fiyatı kim belirler, hurdacı gelmeden önce ne yapmak gerekir? Hurda piyasası dışarıdan bakıldığında karmaşık görünse de işleyişi birkaç temel kurala dayanıyor. Hurda satmayı düşünenlerin en sık sorduğu yedi soru ve cevapları aşağıda sırayla ele alınıyor.

Sorulara geçmeden önce bir başvuru noktası vermek gerekiyor. İstanbul ve Marmara'da yerinde alım yapan Hurda Hattı, bakırdan alüminyuma, kablodan aküye kadar yaklaşık 250 kalemi kapsayan hurda fiyatları listesini her gün güncelliyor. Aşağıdaki cevapların büyük kısmı, bu listenin nasıl okunacağını anlamaya da yardımcı oluyor.

1. Hurda fiyatları kim tarafından belirleniyor?

Hurda fiyatlarını tek bir kurum ya da kişi belirlemiyor. Metallerin uluslararası referans fiyatı, Londra Metal Borsası'nda, yani LME'de oluşuyor. Bakır, alüminyum, çinko, kurşun ve nikel gibi metaller burada dolar cinsinden işlem görüyor. Türkiye'deki hurda fiyatları ise bu borsa fiyatlarının dolar/TL kuruna yansıtılmasıyla şekilleniyor. Geri dönüşüm tesislerinin ve dökümhanelerin talebi, sanayi ve inşaat sektöründeki hareketlilik de yerel piyasada fiyatın son halini almasında rol oynuyor. Hurda alıcıları bu verileri takip ederek kendi alım fiyatlarını oluşturuyor.

Aynı gün içinde farklı alıcıların farklı rakamlar söylemesi de bu yapıdan kaynaklanıyor. Her alıcının çalıştığı tesis, taşıma maliyeti, stok durumu ve hangi tür hurdaya ihtiyaç duyduğu farklı olabiliyor. Bu yüzden borsa fiyatı ortak bir taban oluştursa da, satıcının eline geçecek tutar alıcının koşullarına göre değişebiliyor. Günlük güncellenen bir listeye bakmak, söylenen teklifin bu tabana ne kadar yakın olduğunu görmeyi kolaylaştırıyor.

2. Fiyatlar neden her gün değişiyor?

Fiyatın dayandığı iki ana unsur, borsa ve döviz, gün içinde bile hareket ediyor. Küresel ekonomideki gelişmeler, büyük üretici ülkelerdeki arz sorunları, enerji maliyetleri ve sanayi üretimine dair beklentiler LME fiyatlarını yukarı ya da aşağı itebiliyor. Dolar/TL kurundaki değişim ise bu hareketi yerel fiyatlara doğrudan aktarıyor. Bunlara ek olarak arz ve talep dengesi de etkili; inşaat sezonunda ya da sanayinin yoğun çalıştığı dönemlerde hurdaya talep artarken, durgun dönemlerde fiyatlar geriliyor. Bu nedenle birkaç hafta önce öğrenilen bir fiyat, satış günü geldiğinde geçerliliğini yitirmiş olabiliyor.

3. En değerli hurdalar hangileri?

Kilo başına değerlendirildiğinde bakır, hurda piyasasının en değerli yaygın metali olarak öne çıkıyor. Bakırın kendi içinde de saf bakır, soyma bakır ve yanık bakır gibi farklı sınıfları bulunuyor. Sarı olarak bilinen pirinç, nikel ve paslanmaz çelik de görece yüksek değerli kalemler arasında. Titanyum ve tungsten gibi daha az rastlanan metaller ise özel kategorilerde fiyatlanıyor. Alüminyum orta sıralarda yer alırken, demir kilo başına en düşük fiyatlı metallerden biri. Ancak değeri belirleyen yalnızca metalin türü değil; saflık, temizlik ve miktar da sonucu doğrudan etkiliyor. Elektronik hurda, akü ve klima gibi bileşik malzemeler ise içerdikleri metallerin oranına göre ayrı satırlarda değerlendiriliyor.

Değerli metallerin evdeki karşılığını bilmek de işe yarıyor. Kombi ve klima tesisatındaki borular, elektrik kabloları ve motor sargıları bakır içeriyor. Musluklar, bataryalar, vanalar ve kapı kolları genellikle sarıdan yapılıyor. Eski aküler kurşun, mutfak eviyeleri ve tencereler ise çoğunlukla paslanmaz çelik grubunda yer alıyor.

4. Karışık hurda neden düşük fiyatlanıyor?

Geri dönüşüm tesisleri metalleri türlerine göre ayrı ayrı eritmek zorunda. Bakırın içine demir, alüminyumun içine plastik karışmışsa, malzemenin önce ayrıştırılması gerekiyor ve bu ek iş maliyet yaratıyor. Bu yüzden karışık teslim edilen hurda genellikle içindeki en düşük kategoriden fiyatlanıyor. Benzer şekilde pas ve oksit, kablo izolasyonu, yağ, beton ya da plastik gibi yabancı maddeler de saflığı düşürerek fiyatı aşağı çekiyor. Satıcının hurdayı türüne göre ayırması, vidaları ve contaları sökmesi, kabloyu diğer metallerden ayrı tutması, daha adil bir değerlendirme almanın en etkili yolu.

5. Küçük miktarlar için adrese gelinir mi?

Hurda satmak isteyenlerin önemli bir kısmı birkaç parça eski eşya ya da tadilattan kalan küçük bir yığınla karşı karşıya kalıyor. Yerinde alım yapan firmalarda ekip adrese geliyor; Hurda Hattı'nın uygulamasında İstanbul'un tüm ilçeleri ile Kocaeli dahil Marmara illerinde nakliye için ücret alınmıyor. Miktarın büyüklüğü, tartının yöntemini belirliyor: küçük partiler yerinde elektronik terazide tartılırken, yüksek tonajlar kantara götürülüyor. Ekibin hangi gün ve saatte geleceği, malzemenin türü ve yaklaşık hacmi önceden paylaşılarak planlanabiliyor; farklı türlerin bir arada bulunduğu adreslerde bu bilgi, ekibin uygun araç ve ekipmanla gelmesini de sağlıyor.

Bu hizmetin karşılığını en somut gördüğü bölgelerden biri, Anadolu Yakası'nın doğusundaki Sultanbeyli. İlçede Hasanpaşa, Battalgazi, Mecidiye ve Abdurrahmangazi gibi mahallelerde müstakil evler ve küçük apartmanlar yoğunlukta. Evlerde yapılan tadilatlardan çıkan borular, petekler ve eski beyaz eşyaların yanı sıra, ilçedeki küçük atölyelerden düzenli olarak talaş, profil kesintisi ve kablo artığı çıkıyor. Bu ölçekteki hurdayı değerlendirmek isteyenler için hazırlanan Sultanbeyli hurdacı sayfasında mahalle listesi ve ilçeye özel fiyat tablosu yer alıyor; adresten ücretsiz keşif ve kapıda nakit ödeme de seçenekler arasında.

6. Tartı nasıl yapılıyor?

Tartı, hurda satışında karşılıklı güvenin sağlandığı en önemli aşamadır. Sultanbeyli ve çevresindeki alımlarda tartım mutlaka satıcının gözü önünde yapılır. Birkaç kiloluk sarı ve bakır parçalar gramaj hassasiyetli elektronik terazide tartılırken, atölyelerden çıkan tonajlı hurdalar yakındaki araç kantarında tartılır ve tartım fişi satıcıyla paylaşılır. Ardından ödeme hiçbir erteleme olmaksızın anında nakit veya havale/EFT ile gerçekleştirilir.

7. Ödeme ne zaman yapılıyor?

Hurda satışında ödeme, tartım tamamlanıp fiyat üzerinde mutabakat sağlandığında yapılıyor. Nakit ya da havale/EFT ile anında ödeme yaygın uygulama. Ödemenin günler sonraya bırakılması ya da malın işlenmesinden sonraya ertelenmesi, satıcı açısından belirsizlik yaratan bir durum. Bu yüzden hurdacıyla görüşürken ödemenin zamanını ve yöntemini baştan netleştirmek yerinde oluyor. Alınan malzemeler arasında bakır, demir, alüminyum, kablo, sarı, kurşun, nikel, çinko ve paslanmaz çeliğin yanı sıra kalay, elektronik hurda, akü ve klima bulunuyor; kağıt, plastik, cam, tahta ve lastik ise alım kapsamında değil. Firmaya 7/24 ulaşılabiliyor ve yirmi yılı aşkın tecrübe, farklı hurda türlerinin sahada hızlıca tasnif edilmesine yansıyor.

Hurda satmak, birkaç temel bilgiyle çok daha öngörülebilir bir işe dönüşüyor. Günün fiyatını bilen, malzemesini ayıran ve tartı ile ödeme koşullarını önceden soran satıcı, sürprizle karşılaşma ihtimalini en aza indiriyor.