Kentsel dönüşüm sahalarında eski yapı yıkılırken metalin ne zaman ve nasıl ayrıldığı, müteahhit ya da bina sahibinin hurdadan alacağı tutarı doğrudan belirler.

Şantiye ve yıkım sahasından hangi metaller çıkar?

Yeni yapılan bir şantiyeyle yıkılan bir bina farklı hurda üretir. Şantiyede artan malzeme ağırlıktadır: inşaat demiri, lama ve profil, kalıp demiri, çiroz ve tel, hasır çelik ve ankraj, iskele ve kalıp aksamı ile şantiye elektrik kabloları. Yıkımda ise yapının taşıyıcı demirinin yanında çelik çatı, kiriş ve sac, alüminyum doğramalar, radyatörler ve tesisattan çıkan bakır ile pirinç parçalar ortaya çıkar.

Bu malzemelerin değeri birbirinden çok farklıdır. Bakır kablo ya da pirinç vana kilo başına demirden kat kat fazla eder; bu yüzden yıkımdan önce sökülmeyen az miktardaki demir dışı metal bile toplam tutarı belirgin biçimde etkiler.

Mevzuat seçici yıkımı ve asbest incelemesini öne çıkarıyor

İnşaat ve yıkıntı atıklarını düzenleyen Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, atıkların üretildikleri yerde ayrı toplanmasını ve geri kazanım için seçici yıkımı temel ilke olarak benimser. Seçici yıkım, yapının tek seferde yıkılması yerine malzemelerin türüne göre sırayla sökülmesi demektir; metal, ahşap, cam ve plastik yıkımdan önce ayrılır.

İkinci konu asbesttir. Asbestin kullanımı Türkiye'de artık yasak olsa da eski binaların bir kısmında çatı levhası, tesisat yalıtımı ya da duvar kaplaması gibi asbestli malzemeler bulunabilir. Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, söküm ve yıkım işlerinden önce asbest içerebilecek malzemelerin belirlenmesi için inceleme yapılmasını öngörür. Uygulamada yıkım öncesinde hangi raporların istendiği belediyeden belediyeye farklılık gösterebildiği için bu konu yapının bağlı olduğu belediyeyle önceden netleştirilmelidir. Metal sökümüne başlamadan önce bu incelemenin tamamlanmış olması hem çalışanların sağlığı hem de çıkan metalin temiz ayrılması için ön koşuldur.

İnşaat demirinin fiyatı nasıl oluşur?

Hurda demirin yurt içi fiyatı büyük ölçüde çelik üreticilerinin hurda alım fiyatlarına bağlıdır. Bu üreticiler ithal hurdayı dolar üzerinden alır ve yerli hurda için ton bazında alım fiyatı açıklar; fiyat da ithal hurdanın seyrine ve kura göre değişir. Şantiyedeki demirin bu fiyatın ne kadarına ulaşacağını ise malın durumu belirler. Üzerinde beton kalmış demir kantarda ağırlık olarak görünse de ergitmede metal vermez; alıcı bu payı fiyata ya da tartıya yansıtır. Bu nedenle demirin betondan arındırılması ve taşınabilir boyda kesilmesi, satıştan önce yapılabilecek ve fiyata doğrudan yansıyan bir hazırlıktır.

Öz Demirsan Hurda'nın hurda fiyatları sayfası da fiyatın uluslararası metal borsası, döviz kuru, günlük arz ve talep, hurdanın cinsi, temizlik oranı, karışım durumu ve taşınacak tonaja göre hesaplandığını belirtiyor. Sayfada demir için DKP, ekstra, karışık, şantiye sökümü, profil ve sac ayrımı yapılıyor.

Satıştan önce şantiyede yapılacaklar

  1. Asbest incelemesini yaptırın ve söküm sırasını belirleyin.
  2. Kablo, bakır tesisat ve pirinç parçaları yıkımdan önce sökün.
  3. İnşaat demirini betondan arındırın ve taşınabilir boyda kesin.
  4. Hasır çelik, profil, iskele ve sacı ayrı yığınlar halinde toplayın.
  5. Fotoğraf ve konumla teklif alın, yaklaşık tonajı belirtin.
  6. Tartım yöntemini, kantar fişini ve ödeme şeklini teklif aşamasında yazılı hale getirin.

Sahada alım nasıl yürür?

Öz Demirsan Hurda, inşaat hurdası alımında sahaya araç ve ekipmanla geldiğini, ücretsiz ekspertiz ve yerinde tartım yaptığını, ödemeyi tartımın ardından resmi evrakla gerçekleştirdiğini belirtiyor. Firma, fotoğraf ve konum gönderen satıcılara kısa sürede teklif verdiğini söylüyor. Fiyatın miktar, malzeme kalitesi, karışım oranı ve lojistiğe göre değiştiğini de aynı sayfada açıkça yazıyor; bu da yukarıdaki hazırlık adımlarının teklife doğrudan yansıyacağı anlamına geliyor.