Antalya'da düzenlenen COP31'in ikinci haftasında, 'Bilim, Sanayi ve Teknoloji Günü' kapsamında yapay zeka ve sanayide yeşil dönüşüme yönelik yeni girişimler açıklandı. COP31 Başkanlığı tarafından 16 Kasım'da yayımlanan açıklamada, hükümetler, özel sektör temsilcileri, yatırımcılar, araştırma kurumları ve uluslararası kuruluşların iş birliğiyle iklim teknolojilerinin yaygınlaştırılmasının hedeflendiği belirtildi. Açıklamada, yapay zekanın giderek artan elektrik tüketimi ve doğal kaynak ihtiyacına dikkat çekilirken, aynı teknolojinin enerji verimliliği, yenilenebilir enerji sistemleri, sanayide karbon emisyonlarının azaltılması ve iklim risklerinin belirlenmesinde önemli fırsatlar sunduğu vurgulandı.

COP31 Başkanlığı tarafından başlatılan 'Antalya Yapay Zeka Taahhüdü' ile ülkelerin, şirketlerin ve uluslararası kuruluşların yapay zekayı iklim değişikliğiyle mücadelede sorumlu biçimde kullanmalarına yönelik gönüllü taahhütlerde bulunmaları amaçlanıyor. Taahhüt kapsamında yapay zeka altyapılarının sürdürülebilir enerji kaynaklarıyla çalıştırılması, donanım ve yazılımların çevresel etkilerinin azaltılması, yapay zeka sistemlerinin yaşam döngüsü boyunca sorumlu biçimde tasarlanması ve yönetilmesi, çevresel etkilerinin ölçülerek raporlanması öngörülüyor. Ayrıca gelişmekte olan ülkeler, en az gelişmiş ülkeler ve küçük ada devletlerinin yapay zeka destekli iklim çözümlerine erişiminin artırılması hedefleniyor.

VERİ MERKEZLERİNE ÇEVRE ŞARTI

Antalya Yapay Zeka Taahhüdü kapsamında veri merkezlerinin düşük emisyonlu elektrikle çalıştırılması, enerji ve çevresel etkilerinin açıklanması, kaynak verimliliğinin artırılması, elektronik atıkların azaltılması ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması da yer alıyor. Yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesinde enerji tüketiminin azaltılması, çevre dostu donanımların kullanılması ve iklim teknolojilerine yönelik finansman ile teknik kapasitenin güçlendirilmesi amaçlanıyor. COP31 Başkanlığı, hükümetler, akademik kuruluşlar, sivil toplum ve özel sektör temsilcilerinden oluşan ilk destekçilerin taahhüde imza attığını duyurdu.

KURUM: TEKNOLOJİ ÇÖZÜMÜN PARÇASI OLMALI

COP31 Başkanlığı'nın yazılı açıklamasında görüşlerine yer verilen COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sanayi ve teknolojinin iklim değişikliğiyle mücadelenin bir parçası olması gerektiğini belirtti. Sanayinin elektrikle dönüşümünün her ülkenin başlangıç koşulları ve stratejik tercihlerine göre gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Kurum, yapay zekanın hızlı gelişiminin sorumlu biçimde yönetilmesinin önemine dikkat çekti. Kurum, "Sanayi ve teknoloji, iklim çözümünün bir parçası olmalı. Her ülkenin başlangıç noktası ve stratejik tercihleri doğrultusunda sanayiyi elektrikle dönüştürmemiz gerekiyor. Aynı zamanda yapay zekanın hızlı büyümesinin sorumlu biçimde enerjiyle desteklenmesini, uygulanmasını ve iklim eylemlerinin yararına kullanılmasını sağlamalıyız" dedi.

ENERJİ TÜKETİMİ ARTMIŞ OLMAYACAK

Türkiye'nin COP31'de hükümetleri, işletmeleri ve yenilikçi teknoloji geliştiricilerini somut iklim uygulamaları için bir araya getirdiğini belirten Kurum, yapay zeka ve temiz teknolojilerin ekonomik büyüme ile kaynak tüketimi arasındaki ilişkiyi değiştirebileceğine işaret etti. Kurum, yapay zeka ve temiz teknolojilerin imalat ve tarım gibi yoğun kaynak kullanan sektörler dahil ekonomik faaliyetlerin, malzeme ve enerji kullanımında aynı oranda artış yaşanmadan büyümesine imkan sağlayabileceğini ifade etti.

YEŞİL SANAYİ MUTABAKATI

COP31 kapsamında 'Antalya Yeşil Sanayileşme Mutabakatı' da başlatıldı. Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık dörtte birinden sorumlu olan sanayi sektöründe, sıfıra yakın veya düşük emisyonlu üretim teknolojilerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Mutabakatla sanayi tesislerinin temiz enerjiye geçişinin desteklenmesi, düşük karbonlu üretim yatırımlarının artırılması, yeni teknolojilerin geliştirilmesi ve sanayide dönüşümün finansman kaynaklarıyla buluşturulması amaçlanıyor. Girişimde ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyleri, sanayi yapıları ve önceliklerinin farklı olabileceği de dikkate alınıyor.

AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERE DESTEK

COP31 kapsamında 12 Kasım'da tanıtılan 'En Az Gelişmiş Ülkeler Yeşil Sanayileşme Kolaylaştırma Mekanizması' ile gelişmekte olan ekonomilerin temiz sanayi teknolojilerine erişiminin artırılması hedefleniyor. Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı Birleşmiş Milletler En Az Gelişmiş Ülkeler Teknoloji Bankası sekretaryası bünyesinde yürütülen mekanizma, ülkelerin önceliklerine göre proje geliştirilmesi, teknolojilerin eşleştirilmesi ve transferi, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi ve mevcut finansman kaynaklarına erişim sağlanmasını kapsıyor. Ayrıca COP31 Başkanlığı, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve 50 ülkeden oluşan hükümetler arası İklim Kulübü tarafından sanayide dönüşümün yatırım ve uygulamaya geçirilmesine yönelik rehber de yayımlandı.

AKILLI ŞEHİRLERE ÇAĞRI

COP31 Başkanlığı, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) iş birliğiyle akıllı şehirler için de uluslararası çağrı başlatılacağını duyurdu. Yapay zeka, dijital ikiz teknolojileri ve Nesnelerin İnterneti'nin şehirlerde iklim değişikliğiyle mücadelede kullanılması hedefleniyor. Kentlerin enerji tüketiminin daha verimli yönetilmesi, iklim risklerinin analiz edilmesi ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması amacıyla hükümetler, yerel yönetimler, şirketler, üniversiteler ve uluslararası kuruluşlar iş birliğine davet edildi.

'HERKES YARARLANMALI'

Uluslararası Telekomünikasyon Birliği Genel Sekreteri Doreen Bogdan-Martin, yapay zekanın iklim kriziyle mücadelede güçlü bir araç olduğunu ancak sorumlu biçimde kullanılması gerektiğini belirtti. Bogdan-Martin, Antalya Yapay Zeka Taahhüdü'nün özellikle iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ülkeler başta olmak üzere herkesin yararlanabileceği sürdürülebilir ve hesap verebilir yapay zeka yenilikleri için uluslararası iş birliğini harekete geçirdiğini ifade etti.

'KALKINMA VE İKLİM BİRLİKTE'

Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü (UNIDO) Genel Direktörü Gerd Müller ise ülkelerin ekonomik kalkınma ile iklim eylemi arasında seçim yapmak zorunda bırakılmaması gerektiğini vurguladı. Yeşil sanayileşmenin emisyonların azaltılmasının yanı sıra geleceğin temiz teknoloji sektörlerinin, mesleki becerilerinin ve nitelikli istihdamının oluşturulması açısından önem taşıdığını belirten Müller, COP31'in yeşil sanayileşmeye odaklanmasının gelişmekte olan ekonomilere yatırım, teknoloji ve yeni fırsatlar kazandırılması bakımından önemli bir mesaj olduğunu kaydetti.

1,5 DERECE UYARISI

COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen da konferansın ikinci haftasında bilimsel verilerin müzakerelerin merkezinde tutulması gerektiğini belirtti. Paris Anlaşması'nın küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin aşılacağına ilişkin bilimsel bulgulara dikkati çeken Bowen, "Bilim, COP31 müzakerelerinin merkezinde kalmalı. En son bilimsel veriler, 1,5 derece hedefini aşacağımızı gösteriyor. Ancak bilim; birlikte ve aciliyet duygusuyla hareket edersek daha güvenli sıcaklıklara geri dönebileceğimizi de gösteriyor" dedi.

Bowen, emisyonların azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve bir sonraki küresel durum değerlendirmesinde bilimin temel alınmasının önemini vurguladı.

2035 HEDEFİ YÜZDE 35

COP31 Başkanlığı, yapay zeka ve yeşil sanayileşme girişimlerinin '35'e 35' hedefini de desteklediğini açıkladı. Bu kapsamda dünya genelinde nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılması amaçlanıyor. Yeni girişimlerle temiz enerji teknolojilerinin yaygınlaştırılması, sanayide emisyonların azaltılması, yapay zekanın iklim çözümlerinde kullanılması ve geliştirilen teknolojilerin pilot uygulamalardan ticari ölçekte kullanıma geçirilmesi hedefleniyor. 

Mehmet ÇINAR/ANTALYA, (DHA)