Bir deponun kepenkleri indiğinde içerideki havayı pek kimse düşünmez; ta ki vardiyanın ortasında baş ağrısı ve göz yanması şikâyetleri başlayana kadar. İçten yanmalı motorla çalışan makineler kapalı hacimde egzoz gazı biriktirir. Havalandırması sınırlı alanlarda bu makinelerin kullanımı ya tamamen yasaklanır ya da ciddi biçimde kısıtlanır. Bu nedenle kapalı depolarda, gıda ve ilaç tesislerinde, kozmetik üretiminde ve soğuk hava depolarında ilk akla gelen makine artık akülü forklift.

Akülü makinenin kapalı alandaki üstünlüğü yalnızca egzoz çıkarmamasından gelmiyor. Ses seviyesi düşük, dönüş yarıçapı dar, titreşimi az. Yerleşim alanına yakın tesislerde gece vardiyası çalıştıran işletmeler için gürültü şikâyetini kökten çözen de yine bu sınıf. Ürün hijyeninin denetim raporlarına girdiği gıda ve ilaç sektöründe ise egzozsuz makine çoğu zaman bir tercih değil, şart olarak karşımıza çıkıyor. Yatırım bütçesini korumak isteyen işletmeler için elektrikli forklift kiralama bu yüzden kapalı alanda ilk konuşulan seçenek oluyor.

Kapasite aralığı ve şarj düzeni

Kiralık akülü forkliftler genellikle 1,5 ile 3,5 ton arasındaki sınıflarda bulunuyor. Daha büyük tonajda akülü makine üretilse de bu sınıfta kira bedeli dizelin belirgin biçimde üzerine çıkıyor; ağır yük işlerinde hesabın yeniden yapılması gerekiyor. Makineyle birlikte kendi şarj cihazı geliyor ve tek vardiyalı düzende gece boyunca yapılan şarj ertesi günü rahatça çıkarıyor.

Asıl planlama, vardiya sayısı arttığında gerekiyor. Vardiya düzenine göre önerilen şarj modeli kabaca şöyle:

  • Tek vardiya (8 saat): standart akü ve gece şarjı yeterli.
  • 1,5 vardiya (12 saat): mola aralarında fırsat şarjı ya da lityum akü.
  • Çift vardiya (16 saat): yedek akü ve değişim istasyonu ya da lityum akülü model.
  • Üç vardiya: lityum akülü model ve planlı ara şarjlar.

Şarjı yanlış planlanan bir makinenin öğleden sonra durması, akülü kiralamada en sık yaşanan hayal kırıklığıdır. Vardiya düzenini teklif aşamasında açıkça yazmak bu riski baştan ortadan kaldırır.

Soğuk hava depoları ayrı bir başlık. Düşük sıcaklıkta akü kapasitesi düşer, ancak dizel makine de bu ortamda zor çalışır; bu yüzden soğuk depolarda soğuk depo paketli akülü modeller kullanılır ve şarj planı normal bir depoya göre daha dikkatli kurulur. Soğuk depo için kiralama yapılacaksa ortam sıcaklığını ve vardiya düzenini teklifte birlikte belirtmek, doğru akü paketinin seçilmesini sağlar.

Kurşun asit mi, lityum mu?

Kiralık akülü makinelerin büyük bölümü kurşun asit aküyle çalışıyor. Bu akü tipinde tam şarj gece boyunca, yaklaşık bir vardiya süresinde tamamlanıyor; mola aralarında yapılan ara şarj ise akü ömrünü kısalttığı için önerilmiyor. Günlük bakımda su seviyesinin kontrol edilmesi de gerekiyor. Lityum akülü modellerde tam şarj 1-2 saat sürüyor, ara şarj sorun yaratmıyor ve su kontrolüne gerek kalmıyor. Kira bedeli bir miktar yüksek olsa da çift ve üç vardiyalı işlerde yedek akü ihtiyacını ortadan kaldırdığı için değerlendirmeye değer.

Zemin, şarj alanı ve maliyet

Akülü forklift düz ve sert zemin ister. Beton ve epoksi depo zemininde dolgu lastikle sorunsuz çalışır, kuru havada düz asfaltta da iş görür. Toprak, çakıl ve rampası bol sahalarda ise dizel ya da LPG makine daha doğru seçimdir. Makine gelmeden önce şarj köşesinin hazırlanması, ilk gün yaşanabilecek gecikmeleri önler: şarj cihazının gücüne uygun, topraklı ve müstakil bir priz, havalandırılan bir alan, araç ve yaya trafiğinin dışında işaretli bir park yeri ve yakında erişilebilir bir yangın söndürücü yeterli olur. Uzatma kablosu ve çoklu priz kullanmak ise önerilmez.

Maliyet tarafında akülü makinenin aylık kirası aynı tonajdaki dizelden yaklaşık yüzde on yüksek. Güncel tarifede 3 ton akülü forkliftin aylık bedeli 12 ay taahhütte 45.100 TL, 24 ayda 42.900 TL, 36 ayda 40.700 TL; tutarlar KDV hariç ve periyodik bakım dahil. Aylık bedel, tek vardiyalı normal kullanıma karşılık gelen 200-220 çalışma saatini esas alıyor. Buna karşılık akülü makinede motor yağı, filtre ve egzoz gibi bakım kalemleri bulunmuyor, enerji gideri de yakıta göre düşük kalıyor. Kapalı alan senaryolarının çoğunda yıllık toplam maliyette akülü makine dizeli geride bırakıyor.

Kiralamadan önce hazırlanacak bilgiler

Doğru makineyi seçmek için dört bilgi yeterli: en ağır yükün palet dahil ağırlığı, kaldırma yüksekliği, zeminin durumu ve vardiya düzeniyle birlikte kiralama süresi. Bu bilgiler eksiksiz verildiğinde hem akü tipi hem tonaj ilk seferde doğru belirleniyor. Kiralama yalnızca makineyi kapsıyor; makineyi işletmenin geçerli operatör belgesine sahip personeli kullanıyor.

Teslim günü de hazırlık ister. Makine geldiğinde saat sayacı ve mevcut durumu tutanağa işlenir; şarj köşesi önceden hazırlanmışsa ilk vardiyada gecikme yaşanmaz. Kiralama süresince periyodik bakım sahada yapılır, sahada çözülemeyen arızada aynı sınıftan yedek makine gönderilir.

İstanbul ve Kocaeli'de hizmet veren Forklift Kiralama Merkezi, 1,5 ile 3,5 ton arasındaki akülü forkliftleri aylık ve uzun dönem sözleşmelerle kiraya veriyor. Teklif talebi sitedeki form ya da WhatsApp hattı üzerinden alınıyor; vardiya sayısı belirtildiğinde kurşun asit ve lityum seçeneklerinin bedeli teklifte yan yana yazılıyor. Akü arızaları kira süresince kiralayanın sorumluluğunda; kullanıcı hatasından doğan derin deşarj hasarı ise sözleşmede ayrıca tanımlanıyor.