Ekonomide kırmızı alarm

TÜİK'in mart dönemine ilişkin iş gücü istatistikleri belli oldu. Dar tanımlı işsizlik oranındaki yatay seyre rağmen, iş bulmaktan umudunu kesen ve gerçek işsizlik olarak bilinen geniş tanımlı (atıl) iş gücünde rekor artış dikkat çekti. Dar tanımlı işsizlik yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşirken atıl iş gücü oranı 1,6 puan artışla yüzde 31,5'e yükseldi. Gerçek işsizliğin nüfusun yüzde 50'sine doğru bir eğilim göstermesi ekonomide tehlike çanlarının göstergesi olarak değerlendirildi.

REKOR SEVİYE

Geniş tanımlı işsizlik yüzde 31,5 ile rekor seviyede; her 3 kişiden biri çalışmıyor. Bu istihdam piyasasında da yapısal bir bozulmaya işaret ediyor. İnan Mutlu, "Şimşek'in ekonomik soykırım programı pandemiyi mumla aratıyor. Ölçülen en yüksek atıl iş gücü oranına sahibiz. Müthiş bir işsizlik tsunamisi geliyor." dedi. Mustafa Sönmez ise "Gerçek işsizlik oranı bir rekor. İşsiz kalan, 'iş bulamam' diye iş aramıyor eve kapanıyor. İş arayan 2,8 milyon, aramayan ama çalışabilecek durumda olan 8 milyon. Atıl iş gücü 11 milyon dolayında." dedi.

'İŞSİZLİK TSUNAMİSİ'

Ekonomide yaşanan kriz nedeniyle milyonlarca kişi iş aramayı bıraktı. Atıl işgücü oranı son 4 yılda yüzde 22,4’ten yüzde 31,5’e çıktı. Böylece 2023’te her 5 kişiden 1’i işgücünün dışına itilirken rakam Mart 2026’de 5 kişiden 2’sinin iş aramayı bıraktığını gözler önüne serdi. SGK verilerine göre zorunlu sigortalı sayısı da bir ayda 324 bin kişi azaldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Mart 2026 dönemine ilişkin iş gücü istatistiklerini yayımladı. Veriler, dar tanımlı işsizlik oranındaki yatay seyre rağmen, gerçek işsizlik olarak bilinen geniş tanımlı (atıl) iş gücü oranındaki artışın sürdüğünü ortaya koydu. Atıl iş gücü oranındaki artışın özellikle gençler ve kadınlar üzerinde daha belirgin olduğu görüldü. TÜİK’in hane halkı iş gücü araştırması sonuçlarına göre; dar tanımlı işsizlik yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşti. Verilere göre işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 6,8 iken kadınlarda yüzde 10,7 olarak tahmin edildi. Gerçek işsizlik olarak tanımlanan atıl iş gücü oranı ise 1,6 puan artışla yüzde 31,5’e yükseldi. Atıl işgücü oranının nüfusun yüzde 50’sine doğru bir eğilim göstermesi ekonomistler açısından da önemli bir tehlike sinyali olarak yorumlandı. Geçmiş verilerle hesaplama yapan ekonomistler 2023’te her 5 kişiden neredeyse 1’inin iş bulma umudunu kaybetmişken bu rakamın Mart 2026’da her 5 kişiden 2 kişiye yükseldiğini söyledi. Ekonomist İris Cibre de yüzde 31,5 oranını rekor olarak tanımladı. Cibre, “Martta işsizlik düştü istihdam arttı. Ya geniş tanımlı işsizlik? Yüzde 31,5 ile rekor seviyede; her 3 kişiden biri çalışmıyor. Bu istihdam piyasasında da yapısal bir bozulmaya işaret ediyor. Manşet İşsizlikle geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark 2020’den beri hızla artıyor ve 23 puanla rekor seviyeye ulaştı” ifadelerini kullandı.

Verileri değerlendiren Finansal Analist İnan Mutlu da, istihdamdaki azalmaya dikkat çekerek atıl iş gücü verilerindeki gelecek dönem senaryolarını kaleme aldı. Mutlu, “Şimşek’in ekonomik soykırım programı pandemiyi mumla aratıyor. Ölçülen en yüksek atıl işgücü oranına sahibiz. Yüzde 31,5. Atıl işgücü kimleri kapsıyor: İşsizler, iş bulma ümidini kaybettiği ya da farklı gerekçelerle iş aramaktan vazgeçenler ile yarı zamanlı çalışan ama iş bulsa tam zamanlı çalışmak isteyenleri... 2025 Aralık’ta 16 milyon 944 bin olan çalışan sayısı, 16 milyon 620 bine geriledi. Müthiş bir işsizlik tsunamisi geliyor. Kayıtlı çalışan sayısı sadece bir ayda 324 bin kişi azaldı” uyarısında bulundu. Ekonomist Mustafa Sönmez de konu ile ilgili yaptığı açıklamada, “Gerçek işsizliği TÜİK atıl işgücü olarak yüzde 31,5 olarak açıkladı. Bu bir rekor! İşsiz kalan iş bulamam diye iş aramıyor eve kapanıyor. İş arayan 2,8 milyon, aramayan ama çalışabilecek durumda olan 8 milyon. Atıl işgücü 11 milyon dolayında” bilgisini paylaştı.

ÇALIŞMA SÜRELERİ AZALDI

Ekonomideki yavaşlamanın bir diğer göstergesi ise mesailerde görüldü. İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların haftalık ortalama fiili çalışma süresi, bir önceki aya göre 0,8 saat azalarak 41,7 saate düştü. Mesailerdeki bu daralma, “eksik istihdamın” artmasına ve vatandaşın gelir kaybı yaşamasına neden oldu. Öte yandan İstihdam edilenlerin sayısı 2026 yılı mart ayında bir önceki aya göre 226 bin kişi artarak 32 milyon 425 bin kişi, istihdam oranı ise 0,3 puan artarak yüzde 48,5 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 66 iken, kadınlarda yüzde 31,5 olarak gerçekleşti. İş gücü, mart ayında bir önceki aya göre 129 bin kişi artarak 35 milyon 298 bin kişi, iş gücüne katılma oranı ise 0,1 puan artarak yüzde 52,8 olarak gerçekleşti. İş gücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 70,8 iken, kadınlarda yüzde 35,3 oldu. 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 15,3 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 12,8, kadınlarda ise yüzde 20,4 olarak tahmin edildi. İşsiz sayısı şubat ayında 133 bin kişi artmış; oran yüzde 8,5’e yükselmişti. Geniş tanımlı işsizlik (atıl iş gücü) oranı yüzde 29,9 olarak açıklanmıştı.

İSTİHDAMDA DÜŞÜŞ

Yapılan çeşitli araştırmalar da istihdamdaki sert düşüşe işaret etti. SGK verilerine göre Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödenenler dahil toplam sigortalı çalışan sayısı Ocak 2026’da yıllık yüzde 1,6 (401 bin 783) artmasına rağmen aylık bazda yüzde 1,6 (421 bin 834) azalarak 25 milyon 451 bin 620’ye geriledi. Son 6 aylık dönemde ise toplam istihdamda 1 milyon 57 bin kişilik düşüş kaydedildi. Ocak 2026 itibarıyla 88 alt sektörün 38’inde sigortalı ücretli çalışan sayısı yıllık bazda azaldı. Giyim eşyaları imalatı 83 bin 176 kişi ile en fazla istihdam kaybının yaşandığı sektör olurken bu alanda çalışan sayısı yüzde 13 daraldı. Oransal artışta ise Kırıkkale (yüzde 13,6) ve Siirt (yüzde 12,8) ilk sıralarda yer alırken, Iğdır, Artvin ve Erzincan da yüksek artış kaydeden iller arasında yer aldı. Ocak 2026’da kadın çalışan sayısındaki artışın en yoğun olduğu sektör insan sağlığı hizmetleri oldu. Bu sektörü perakende ticaret (44 bin 934), eğitim (40 bin 795) ve yiyecek-içecek hizmetleri (38 bin 333) takip etti.

(Odatv.com)