Taksilerde yeni dönem: Bunu yapmadan inen yandı

Taksi sektörünü kara kara düşündüren düzenleme resmen yürürlüğe girdi. Bundan sonraki süreçte ticari taksi plakası alan ve taksimetresini değiştiren kişiler araçlarına taksimetreyle senkron çalışacak ve her müşteri için otomatik olarak fiş/fatura üretecek Taksi Mali Cihazı'nı aracına takması gerekiyor.

KAZANÇLARININ YÜZDE 45'İ VERGİYE GİDECEK

Ntv.com'dan Burak Taşçı'nın haberine göre, uzun yıllardır basit usulde vergilendirilen taksi sektörü bundan sonra gerçek usulde vergilendirilecek. Geçmişte temsili tutarda vergiler ödeyen taksi plakası sahipleri günümüzde kazançlarının neredeyse yüzde 45'ine varan vergiyi ödemekle mükellef olacaklar.

TAKSİ PLAKALARI YERİNDE SAYIYOR

Pandemi öncesinde 3-4 daire satın alan taksi plakası bugün günümüzde İstanbul'da ortalama bir semtte tek daire alamayacak kadar geriledi. Plaka fiyatları yaklaşık 10 milyon lira seviyesinde. Bunun vergisi de kesilince ortalama olarak 8 milyon liraya satılmış oluyor.

YENİ PLAKA ALANLAR VE TAKSİMETRESİNİ DEĞİŞTİRENLER HEMEN TAKTIRACAK

Yeni taksi plakası alanlar veya taksimetresini yenileyenlerin Taksi Mali Cihazı'nı edinip kullanmaya başlaması gerekiyor. Mevcutta taksi plakası olanlar içinde 1 Eylül 2026 tarihine kadar süre verildi.

TAKSİMETRE TEK BAŞINA ÇALIŞMAYACAK

Taksimetre, Taksi Mali Cihazı'ndan bağımsız olarak çalışmayacak. Taksi Mali Cihazı da aynı şekilde tek başına çalışıp fiş, e-belge üretemeyecek ve manuel giriş yapılamayacak.

HARİCİ POS CİHAZI UYGULAMASI SONA ERİYOR

Bankaların taksicilere verdiği harici POS cihazı uygulaması da tarih oldu. Bundan sonra taksilerde harici bağımsız POS cihazı bulundurulmayacak. Tüm işlemler taksimetre ve Taksi Mali Cihazı aracılığıyla yapılacak.

KONUM BİLDİRİMİ DE YAPACAK

Taksi Mali Cihazı, GPS üzerinden enlem ve boylam bilgilerini içeren konum verisini alarak zaman bilgisi ile birlikte saklayacak. Ancak Taksi Mali Cihazla bağlantılı olarak kullanılacak taksimetrede yer alan GPS üzerinden söz konusu verilerin alınabilmesi halinde Taksi Mali Cihazda bu özelliğin bulunmasına gerek olmayacak. Böylece kartlı alışveriş yapan kişilerin nereden nereye gittiği de kontrol altına alınmış olacak.

FİŞ/FATURAYI İSTEYİN, CEZASI VAR

Taksi kullanan kişilerin seyahat sonunda taksici esnafından fiş/fatura talep etmesi zorunlu oldu. Diğer tüm işletmelerde olduğu gibi taksilerde de fiş/fatura almadığı tespit edilen müşterilere ceza kesilecek.

YENİ SİSTEM TAKSİCİLERİ ZORLAYACAK

Taksilerin ana gideri olan akaryakıttan başka günlük giderleri bulunmuyor. Aylık bazda bakıldığında ise aracın stopajı, yapılan tamir ve bakım masrafları, varsa lastik alımı faturaları, plaka sahibi adına yasal sınırlar dahilinde günlük yeme-içme faturaları gibi kalemler gider olarak gösterilecek ve bunlar vergiden düşürülebilecek.

Ancak takside çalışan ve SGK primini dahi kendisi ödemek zorunda bırakılan şoförlerin, kazançlarından doğan KDV, gelir vergisi gibi ödemelerin nasıl hesaplanacağı henüz bilinmiyor.

KİRACI VE KİRAYA VEREN YASA DIŞI İŞ YAPIYOR

Yasa dışı ve korsan olarak faaliyet gösteren galerici/komisyoncular tarafından kiraya verilen taksilerde vergileri kimin ödeyeceği ise bilinmiyor. Düzenlemeden önce, yasa dışı ve korsan olarak kiralanan taksi plakalarında vergi çok düşük olduğu için plaka sahipleri vergileri kendileri karşılıyordu ancak günde 10 bin lira ciro çeken ticari taksinin ortalama olarak 2 bin lira KDV ödemesi çıkıyor. Günde bir depo yakıt harcasa yaklaşık 550 lira KDV'den düşebiliyor ve geri kalan kısım kar olarak yazıldığı için gelir vergisi de yüksek çıkıyor.

Plaka sahibi, şoför ve yasa dışı taksi plakası kiralamada vergi düzeninin nasıl olacağı belirsizliğini koruyor.

TAKSİ PLAKASINI KİRAYA VERENLERE KİRA VERGİSİ ÇIKABİLİR

Ayrıca taksi plakalarını kiraya veren galerici/komisyoncuların tespit edilmesi, kiraya alan kişilerin de yasa dışı olarak elden ya da bankadan yaptığı kira ödemesi nedeniyle kiraya verene gelir sağlamasından dolayı ortaya çıkan kira gelirinin tespit ve beyan edilmesine yönelik düzenlemelerin de gündeme gelmesi bekleniyor. Basit bir evi olan kişiler kira vergisi öderken milyonlarca lira kazanç elde eden taksi plakası sahipleri araçlarını kiraya verdiklerinde kira vergisi ödemiyor. Yeni yapılan düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte kira gelirlerine yönelik vergilere ilişkin plaka sahiplerine bildirim yapılması bekleniyor.

TAKSİ ŞOFÖRLERİ VERGİ MÜKELLEFİ YAPILABİLİR

Bu noktada takside yevmiye usulü çalışan şoförlerin vergiye tabi olması beklentisi de ortaya çıktı. Örnek vermek gerekirse, yevmiye usulü çalışan taksi şoförü 10 bin lira ciro çekti. Kazanılan brüt tutarın KDV'sini plaka sahibi ödeyecek. Ancak plaka sahibi brüt kazançtan yevmiye olarak 5 bin lira para alacak. Başka bir deyişle plaka sahibi aldığı 5 bin lira yevmiye için yaklaşık bin 700 lira KDV ödemesiyle karşılaşacak. Bunun yanında gelir vergisi, gelir geçici vergisi, stopaj gibi vergi türlerini de ödemek zorunda kalacak.

Taksi şoförlerinin vergi mükellefi olarak sayılmasıyla birlikte sektörde şoför bulmanın çok zorlaşacağı ve plaka sahiplerinin araçlarını kendileri çalıştırması gerekeceği beklentisi ortaya çıktı. Ancak büyük kısmı miras yoluyla eş ve çocuklara geçmesi, miras nedeniyle sürücü belgesi bile olmayan kişilerin taksi plakası sahibi olması, büyük kısmının ticari araç kullanma yaşı olan 69'dan daha fazla yaşa sahip olması, Türkiye'de ikamet etmeyen gurbetçilerin plaka sahibi olması nedeniyle bu plakaların hızlıca satılığa çıkarılması ve piyasada arzın çoğalması, talebin azalmasından dolayı plaka fiyatlarında düşüşlerin gerçekleşmesi bekleniyor.

VERGİLERLE İLGİLİ DÜZENLEME OLACAĞI BEKLENTİSİ

Taksi plakalarına getirilen gerçek usulde vergilendirmeden vazgeçilip sabit oranlı hasılata dayalı verginin getirileceğine dair sivil toplum kuruluşlarının devlet otoriteleriyle görüşmeler yaptığı bilinse de uygulamanın devreye girmiş olmasından dolayı değişmesinin zor olduğu beklentisi de öne çıktı.

Taksi esnafı yüzde 1,5 oranında verginin ödenebilir olduğunu, taksi alırken Özel Tüketim Vergisi ödediklerini, her gün akaryakıt alırken vergi ödediklerini, yaklaşık 1 milyon kilometreye gelmiş ve faaliyeti süresince milyonlarca lira ciro çekmiş ve plaka sahibine para kazandırmış araçlarını ikinci elde satmak istediklerinde fiyatın 5'te 1'i fiyata düştüğünü, yedek parça, trafik sigortası sektörü ve sanayi esnafını kalkındırdıklarını öne sürerek vergilerin düşürülmesini talep ediyor.