Uzaya sağlık üssü geliyor

Uzay, yalnızca keşif görevlerinin yürütüldüğü bir alan olmaktan çıkarak yüksek katma değerli üretimin yapılacağı yeni bir sanayi merkezine dönüşüyor. Posta'dan Murat Gülderen'in haberine göre, özellikle kanser ve genetik hastalıkların tedavisinde kullanılacak ilaçlardan gelişmiş elektronik bileşenlere kadar birçok kritik ürünün uzay ortamında üretilmesi için çalışmalar hız kazandı. Yapay zeka uzmanı Tansu Yeğen, mikro yerçekiminin sunduğu avantajların sağlık, elektronik ve savunma sanayisinde yeni bir dönemin kapısını araladığını söyledi.

MİKRO YERÇEKİMİ ÜRETİM KALİTESİNİ ARTIRIYOR

Şirketlerin uzaya yönelmesindeki temel nedenin dünyanın fiziksel sınırlarını aşmak olduğunu belirten Yeğen, yerçekiminin üretim süreçlerinde önemli kısıtlamalara neden olduğunu ifade etti.

Yeğen, "Yerçekimi nedeniyle ağır parçacıklar çökerken hafif olanlar yukarı çıkıyor. Bu durum ilaç kristallerinden yarı iletken malzemelere kadar birçok üretim sürecini olumsuz etkiliyor. Mikro yerçekiminde ise bu sorun ortadan kalkıyor. Kristaller daha düzenli oluşuyor, proteinler daha büyük ve kusursuz büyüyebiliyor" dedi.

KANSER İLAÇLARI VE BİYOLOJİK TEDAVİLERE KATKI SAĞLAYACAK

Uzay ortamının en büyük faydalarından birinin ilaç geliştirme alanında görüleceğini belirten Yeğen, özellikle kanser, nadir görülen akciğer hastalıkları ve biyolojik ilaçların geliştirilmesinde kullanılan protein yapılarının uzayda daha düzenli üretilebildiğini söyledi.

Yeğen, uzayda geliştirilecek ilaç teknolojilerinin önümüzdeki yıllarda hastaneler ve araştırma laboratuvarlarında önemli değişimlere yol açabileceğini ifade etti.

ELEKTRONİK BİLEŞENLER DE UZAYDA GELİŞTİRİLİYOR

Uzayda yürütülen çalışmalar yalnızca ilaç sektörüyle sınırlı değil. Akıllı telefonlar, bilgisayarlar, elektrikli otomobiller ve yapay zeka sistemlerinde kullanılan çiplerin üretiminde ihtiyaç duyulan özel malzemeler de mikro yerçekimi ortamında test ediliyor.

Yerçekiminin neden olduğu kusurların ortadan kalkmasıyla daha güçlü, daha verimli ve daha az enerji tüketen elektronik bileşenlerin geliştirilmesi hedeflenirken, lazer sistemleri, tıbbi görüntüleme cihazları ve yüksek hızlı internet altyapısında kullanılan özel optik camların da daha kaliteli üretilebildiği belirtiliyor.

DAHA HAFİF VE DAYANIKLI ALAŞIMLAR ÜRETİLECEK

Yeğen, havacılık ve uzay sanayisinde kullanılan metal alaşımlarının da uzay ortamında daha homojen şekilde üretilebildiğini söyledi.

Dünya koşullarında farklı metallerin yerçekimi nedeniyle tam anlamıyla karışamadığını belirten Yeğen, uzayda ise daha hafif ve daha dayanıklı parçaların üretilebildiğini, bunun uçak motorlarından roketlere ve elektrikli otomobillere kadar birçok alanda önemli avantaj sağlayacağını kaydetti.

YAPAY DOKU ÜRETİMİ ÜZERİNDE DE ÇALIŞILIYOR

Bilim insanlarının uzayda insan dokusuna benzeyen yapılar geliştirmek için çalışmalar yürüttüğünü aktaran Yeğen, mikro yerçekiminin deri, kıkırdak ve bazı organ parçalarının şekli bozulmadan büyümesine imkan tanıdığını söyledi.

Bu çalışmaların uzun vadede organ nakli alanında da önemli katkılar sağlayabileceğini belirten Yeğen, uzay üretiminin en büyük avantajının dünyada taklit edilmesi mümkün olmayan üretim koşulları sunması olduğunu dile getirdi.

UZAY EKONOMİSİ 1,8 TRİLYON DOLARA ULAŞABİLİR

McKinsey ile Dünya Ekonomik Forumu'nun 2024 raporuna göre küresel uzay ekonomisinin 2035 yılında 1,8 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaşmasının beklendiğini hatırlatan Yeğen, uzayda üretilen ilk ilacın 2030 yılına kadar insanlarda kullanılabileceğine yönelik öngörülerin bulunduğunu söyledi.

Ancak uzaya ürün gönderip geri getirmenin halen yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Yeğen, bu nedenle yalnızca gram başına değeri çok yüksek olan ilaç kristalleri gibi ürünlerin ekonomik açıdan avantaj sağlayabileceğini ifade etti.

ÜRETİM ROBOTİK MODÜLLERLE GERÇEKLEŞTİRİLECEK

Uzayda kurulacak üretim tesislerinin dünyadaki fabrikalara benzemeyeceğini belirten Yeğen, üretimin tamamen robotik sistemler, modüler kapsüller ve uzay istasyonları üzerinden yürütüleceğini söyledi.

Parçaların roketlerle uzaya gönderileceğini, burada monte edilerek mikro yerçekimi ortamında üretim yapılacağını ifade eden Yeğen, özellikle kanser ilaçları gibi hassas moleküllerin bu sayede çok daha saf ve kaliteli şekilde üretilebileceğini kaydetti.