Vatandaşa komisyon tuzağı! Yasal faizle geri alınabilir

Kredi kartı günlük hayatın vazgeçilmez ödeme araçlarından biri haline gelirken, kartla ödeme yapan tüketicilerin karşısına çıkan "kart farkı" da giderek yaygınlaşıyor. Taksiler, restoran ve kafeler, kuaför ve güzellik merkezleri, oteller, özel sağlık kuruluşları, diş klinikleri, oto servisler, mobilya ve beyaz eşya mağazaları ile bazı emlak ve hizmet işletmelerinde nakit ve kart ödemeleri için farklı fiyatlar uygulanabiliyor.

Bazı işletmelerde yüzde 5 civarında kalan fark, yüksek tutarlı işlemlerde yüzde 10-12 seviyelerine kadar çıkabiliyor. Ancak 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17'nci maddesi, üye iş yerlerinin banka veya kredi kartıyla yapılan ödemelerde kart hamilinden "komisyon veya benzeri bir isim altında" ilave ödeme talep etmesini yasaklıyor.

POS MALİYETİ TÜKETİCİYE YANSITILAMIYOR

Kanuna aykırı uygulamanın tespit edilmesi halinde üye iş yeri sözleşmesinin feshedilmesi ve bir yıl süreyle yeni sözleşme yapılamaması öngörülüyor. Bu nedenle işletmelerin POS maliyetini "hizmet bedeli", "kart farkı" veya benzeri adlarla tüketiciden ayrıca tahsil etmesi hukuka aykırı.

Öte yandan işletmelerin kartlı satışlarda bankalara veya ödeme kuruluşlarına ödediği komisyonlar da önemli bir maliyet oluşturuyor. Bazı anlaşmalarda satış bedelinin işletmenin hesabına aynı gün yerine daha sonra geçmesi, işletme sermayesini zorlarken taksitli işlemlerde maliyet daha da artabiliyor.

BANKA KOMİSYONU İLE "KART FARKI" ARASINDAKİ MAKAS

Tüketicinin karşı karşıya kaldığı asıl sorun ise işletmenin ödediği POS komisyonuyla müşteriden talep edilen ek ücret arasındaki fark.

Örneğin 10 bin liralık bir satışta yüzde 3,56'lık azami kredi kartı komisyonu 356 liraya karşılık geliyor. Aynı işlemde müşteriden yüzde 10 "kart farkı" istenmesi halinde tüketicinin ödeyeceği ek tutar 1.000 liraya çıkıyor. Yüzde 12 fark uygulanırsa bu rakam 1.200 liraya yükseliyor.

İşletmeler artan maliyetlerini ürün veya hizmet fiyatlarına yansıtabilirken, müşteriden yalnızca ödeme yönteminin kredi kartı olması nedeniyle ayrıca ücret talep edemiyor.

TAKSİLERDE YENİ DÖNEM

Taksilerde "bozuk para yok", "POS cihazı çekmiyor" veya "komisyon alırım" gibi uygulamaların önüne geçilmesi amacıyla yeni sistem için de geri sayım sürüyor.

13 Şubat 2026'da yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile taksilere, taksimetreyle entegre çalışan Taksi Mali Cihazı kullanma zorunluluğu getirildi. Yeni sistemde taksimetrede oluşan ücretin cihaza otomatik aktarılması, manuel tutar girişinin engellenmesi, yolculuk bilgilerinin otomatik kaydedilmesi ve fiş veya e-Belge düzenlenmesi öngörülüyor.

Taksicilerin cihazı kullanmaya başlamalarının ardından 15 gün içinde en az bir banka veya ödeme kuruluşuyla anlaşarak kartla ödeme kabul etmesi gerekiyor. Mevcut taksiler için 1 Eylül 2026 olarak belirlenen geçiş süresi ise Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 16 Kasım 2026'ya kadar uzatıldı.

TÜKETİCİ ÖDEDİĞİ FARKI GERİ ALABİLİR

Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, kartlı ödemelerde alınan ek ücretlerin kanuna aykırı olduğunu belirterek tüketicilere haklarını arama çağrısında bulundu. Ağaoğlu, özellikle taksilerde uygulanan POS komisyonlarının hukuka aykırı olduğunu hatırlattı.

Ağaoğlu "Bu farkı ödemek zorunda kalan tüketicilerimiz, fiş veya faturalarıyla birlikte Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak ödedikleri bedeli yasal faiziyle geri alabilirler" uyarısında bulundu.

(Odatv.com)