Bir suç şikâyetiyle başlayan ceza soruşturmalarında süreç çoğu zaman kollukta ya da doğrudan savcılıkta alınan ifadeyle şekilleniyor. İfadeye çağrılan kişinin hangi haklara sahip olduğu, dosyanın bu aşamada incelenip incelenemeyeceği ve soruşturmanın nasıl sona ereceği kanunla belirlenmiş durumda.

Kurallar ülkenin her yerinde aynı: İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki dosyalarda Anadolu Adliyesi'nde savcılık ifadesi de, diğer bütün savcılıklarda olduğu gibi Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki kurallara göre alınıyor.

Susma hakkı ve avukat yardımı

İfade veren kişiye önce yüklenen suç anlatılıyor. Kişi suçlamayla ilgili açıklama yapmamakta serbest; avukat yardımından yararlanabiliyor, lehine delil toplanmasını isteyebiliyor, tutanağı okuyup imzalıyor. Aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerekirse bunu yalnız Cumhuriyet savcısı yapabiliyor. İfadede en çok üç avukat hazır bulunabiliyor.

Dosya inceleme kısıtlanabiliyor

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 153. maddesi, avukata soruşturma evresinde dosyayı inceleme ve belgelerin örneğini harçsız alma yetkisi veriyor. Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti ve örgüt suçları gibi kanunda sayılan suçlarda, inceleme soruşturmanın amacını tehlikeye düşürecekse bu yetki hâkim kararıyla kısıtlanabiliyor. Kısıtlama olsa bile şüphelinin ifadesinin yer aldığı tutanak ve bilirkişi raporları incelenebiliyor.

Tutuklama talebi ve kanun yolu

Savcı ifadeden sonra kişiyi serbest bırakabiliyor. Kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeni bulunduğu kanaatindeyse, tutuklama ya da adli kontrol istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edebiliyor. Sulh ceza hâkimliğinin vereceği karara karşı kanun yolu açık; tutuklama kararına itiraz bu aşamada gündeme geliyor.

İddianame ya da kovuşturmama

Soruşturmanın sonunda savcı, kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil varsa iddianame düzenliyor. Yeterli delil yoksa ya da kovuşturma olanağı bulunmuyorsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veriyor. Bu karar suçtan zarar görene ve ifadesi alınmış şüpheliye bildiriliyor. Suçtan zarar gören, karara tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebiliyor.