Depresyonun yeni tetikleyicisi: Kirli hava

Uzmanlara göre, özellikle ince partikül maddeler (PM2.5) ve azot dioksit (NO₂) gibi kirleticiler, beyin kimyasını bozarak ruh sağlığını tehdit ediyor.

Cumhuriyet’e konuşan Türk Toraks Derneği Çevre sorunları ve Akciğer Sağlığı Çalışma Grubu Merkez Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Sabri Serhan Olcay, hava kirliliğinin yalnızca solunum ve kalp-damar sistemini değil, tüm vücudu etkileyen sistemik bir tehdit olduğuna dikkat çekerek “Hava kirliliği, kalp ve solunum yolları üzerindeki iyi bilinen fiziksel etkilerinin ötesinde, ruh sağlığını da olumsuz etkileyebilen ve küresel hastalık yüküne katkıda bulunan kritik bir çevresel risk etmeni. Çalışmalar, özellikle parçacık maddelere ve azot dioksit (NO₂) gibi gaz kirleticilere kısa ve uzun süreli maruziyetin depresyon başta olmak üzere bazı psikiyatrik bozukluklarla ve intihar riskiyle ilişkilendirilebildiğini; erken yaşam dönemindeki maruziyetlerin ise nörogelişimsel sonuçlarla ilişkili olabileceğini gösteriyor” diye ekledi.

‘BELİRLİ YERLERDE DAHA YOĞUN’

Türkiye’de doğrudan “hava kirliliğine bağlı ruh sağlığı haritası” niteliğinde, kesin bir verinin bulunmadığına değinen Olcay, “Kronik kirliliğin belirli yerleşim tiplerinde yoğunlaştığını gözlemliyoruz. Bu tür bölgelerde sağlık riskinin, ruh sağlığı yükü dahil olmak üzere, daha yüksek olması beklenir. Bu nedenle ‘şu ilde daha fazla depresyon’ gibi kesin bir iddia yerine, kirliliğin kronikleştiği yerleşim tiplerinde ruh sağlığı bozukluğu riskinin artmasının öngörülebileceği vurgulanmalı” ifadelerini kullandı. Olcay, kamusal düzeyde Türkiye’de hava kirliliği sınır değerlerinin Dünya Sağlık Örgütü kılavuzlarına yaklaştırılması, PM2.5’in düzenli ölçülmesi ve verilerin şeffaf biçimde paylaşılması gerektiğini vurguladı.