Sarı Bakır Fiyatları Neden Kırmızı Bakırdan Ayrı Yazılır? Hurdada Bakır Türlerini Tanıma Rehberi

Bir evin bodrumundan çıkan karton kutu düşünün. İçinde birkaç eski musluk, pano söküntüsünden kalma düz bakır şeritler, kararmış boru ve tel parçaları var. Kutunun sahibi için hepsi aynı kelimeyle anılır: bakır. Hurda alıcısının terazisinde ise bu kutu en az üç ayrı kaleme bölünür ve her kalemin karşılığı farklıdır.

Bu ayrımın en çok kafa karıştıran örneği piyasada “sarı” olarak bilinen malzemedir. Sarı bakır fiyatları aranırken çoğu kişi aslında saf bakırın biraz farklı renkte bir türünü sorduğunu düşünür. Oysa sarı, adını bakırdan alsa da başka bir alaşımdır ve fiyatının neden ayrı yazıldığını anlamak, ailenin geri kalanını tanımayı da kolaylaştırır.

“Sarı Bakır” Aslında Pirinç: Alaşımın Kısa Kimliği

Hurdada sarı denen malzeme pirinçtir. Yani bakırın başta çinko olmak üzere başka metallerle oluşturduğu bir alaşım. Bazı türlerinde talaşlı işlemeyi kolaylaştırmak için kurşun da bulunur. Sanayide pirinç, içindeki yaklaşık bakır oranını gösteren “Ms” kodlarıyla anılır. Detaylar ise şöyledir:

Kod	Yaklaşık bakır oranı	Diğer bileşenler	Bilinen özelliği
Ms58	%58 Cu	Çinko, kurşun	Talaşlı işlemeye uygundur. Vana, rakor ve armatür parçalarında yaygındır.
Ms63	%63 Cu	Ağırlıkla çinko	Soğuk şekillendirmeye uygundur. Sac, tel ve boru biçimindedir.
Ms70	%70 Cu	Ağırlıkla çinko	Derin çekmeyle şekillendirilen parçalarda tercih edilir

Tablodan çıkan sonuç açık: Sarının içinde bakır var, ama kilosunun önemli bir bölümü bakırdan daha düşük değerli metallerden oluşuyor. Sarı bakır fiyatlarının soyma bakırın gerisinde kalmasının temel nedeni budur. Aynı nedenle Ms kodu ne kadar yüksekse alaşımın içindeki bakır payı da o kadar artar.

Renk tek başına her zaman güvenilir bir ipucu değildir. Uzun süre nemli ortamda kalmış pirinç kararabilir, kahverengiye çalabilir ve ilk bakışta kızıl sanılabilir. Bir eğe ya da zımparayla küçük bir noktayı açmak, metalin gerçek rengini birkaç saniyede gösterir. Sarı altında altın tonunu, bakır ise somon pembesine yakın kızıl rengini korur.

Bakır Türleri Tek Tabloda

Hurda alımında karşılaşılan başlıca bakır türleri, görünüşleri ve kaynakları bakımından şöyle ayrışıyor:

Sınıf	Nasıl görünür?	Tipik kaynağı	Değerini etkileyen
Soyma	Temiz, parlak, izolasyonu alınmış tel	Soyulmuş kablo	Kalıntı, oksit, lehim
Lama / bara	Düz, dikdörtgen kesitli şerit veya çubuk	Elektrik panoları, dağıtım sistemleri	Delik, civata, kaplama
Kırkambar	Karışık, oksitli, kalaylı parçalar	Söküm artıkları, karışık bakır	Yabancı madde oranı
Kızıl	Kırmızımsı, koyu tonlu döküm parçalar	Bronz burçlar, bazı vana ve pompa parçaları	Alaşım türü, temizlik
Sarı	Altın sarısı tonlu	Musluk, batarya, vana, rakor	Ms oranı, demir ve plastik karışımı

Tablodaki sıra bir fiyat sıralaması değildir ancak genel eğilim açıktır. Temiz soyma bakır ve lama, alaşımsız bakır oldukları için ailenin değerli ucunda durur. Sarı ve kızıl alaşım oldukları için, kırkambar ise karışık ve kirli olduğu için farklı fiyat basamaklarında değerlendirilir. Bakır türleri arasındaki bu basamakları bilmek, satıcının elindeki malzemeyi doğru torbaya ayırmasının ilk koşuludur.

Lama bakır, dikdörtgen kesiti ve ağırlığıyla diğer türlerden kolayca ayrılıyor.

Alt metin: Eski elektrik panosundan sökülmüş lama bakır baralar eldivenli ellerde  ·  Dosya: 06-g1-eski-elektrik-panosundan-sokulmus-lama-bakir-baralar.jpg

Lama Bakır: Düz, Ağır Ve Kolay Tanınır

Lama ya da bara, dikdörtgen kesitli elektrolitik bakırdır. Elektrik panolarında akımı dağıtan düz şeritler bu sınıfın en bilinen örneğidir. Saflığı yüksek olduğu için değerli sınıflar arasında yer alır. Ancak üzerindeki civata, somun ve kaplamalı bölümler ayrılmadan teslim edildiğinde değerlendirme değişebilir. Lama bakırın nasıl sınıflandırıldığına dair ayrıntılar Çınar Hurda’nın lama bakır sayfasında yer alıyor.

Lamanın ağırlığı da kesitten kolayca hesaplanır. Bakırın yoğunluğu 8,96 g/cm³ olduğundan 1 mm² kesitli, 1 metrelik bakır 8,96 gram gelir. Aşağıda örnek bara ölçüleri için bu formülle hesaplanmış değerler mevcut:

Grafik: Örnek lama (bara) bakır ölçülerinde metre başına teorik ağırlık (g/m)

Kaynak: Genişlik × kalınlık (mm²) × 8,96 g/cm³ formülüyle, bakır yoğunluğu esas alınarak hesaplanmıştır; ölçüler örnektir.

Bu hesap, lamanın neden “ağır ve kolay tanınır” olarak anıldığını gösteriyor: 60×10 mm’lik bir baranın tek metresi beş kilonun üzerinde bakır demek.

Kırkambar Ne Demek?

Kırkambar, temiz sınıflara girmeyen karışık bakırın genel adıdır. Oksitlenmiş, kararmış, kalaylanmış ya da farklı bakır parçalarının bir araya geldiği yığınlar bu başlık altında değerlendirilir. Adı, pek çok farklı şeyin bir arada bulunduğu karışık yığın çağrışımını taşır ve sınıfın mantığını da iyi anlatır. Hangi parçaların bu sınıfa düştüğünü ve neden ayrı fiyatlandığını merak edenler, kırkambar hurdanın ne olduğu konusundaki ayrıntılı açıklamaya göz atabilir.

Kırkambarın pratik noktası şu: Temiz bir parçayı karışık yığına atmak onu da kırkambar sınıfına çeker. Ayrıştırma ne kadar erken yapılırsa yüksek değerli parçaların kendi sınıflarında kalma şansı da o kadar artar. Bu nedenle söküm sırasında kalaylı uçları, lehimli bağlantıları ve kararmış parçaları ayrı bir kaba atmak, geri kalan temiz bakırı korumanın en kolay yoludur. Kırkambar kendi içinde değersiz değildir. Yalnızca temiz sınıflarla aynı ölçüyle tartılamaz.

Sarı Bakır Fiyatlarını Aşağı Çeken Küçük Ayrıntılar

Sarının değeri yalnızca alaşım oranına değil, teslim edildiği hale de bağlıdır. Satıcının elinde olan birkaç basit kontrol, değerlendirmeyi doğrudan etkiler. Detaylar şöyledir:

• Mıknatıs testi: Pirinç ve bakır mıknatısı çekmez. Mıknatısa yapışan bir parça ya demirdir ya da içinde demir vida, yay veya mil taşıyordur.
• Plastik ve conta: Batarya kolları, plastik başlıklar ve lastik contalar sökülmeden teslim edilen sarı, saf pirinç olarak değerlendirilemez.
• Karışık teslim: Sarı ile kızıl veya kırkambar aynı torbada olduğunda alıcı yığının tamamını daha düşük sınıftan değerlendirmek zorunda kalabilir.
• Kaplama: Krom ya da nikel kaplı musluklar dışarıdan gümüş rengi görünür ancak gövdeleri çoğunlukla pirinçtir. Kaplamalı parçaları ayrı bir torbada toplamak değerlendirmeyi kolaylaştırır.
• Piyasa koşulları: Uluslararası bakır piyasası ve döviz kuru, metal oranı, temizlik, miktar ve lojistik fiyatın genel çerçevesini belirler.

Basit bir mıknatıs, sarı yığının içindeki demiri birkaç saniyede ortaya çıkarıyor.

Alt metin: Sarı bakır musluk parçalarında demir vidayı ayırmak için mıknatıs testi yapılıyor  ·  Dosya: 06-g2-sari-bakir-musluk-parcalarinda-demir-vidayi-ayirmak.jpg

Sık Sorulan Sorular

Sarı ile Kızıl Nasıl Ayırt Edilir?

Sarı, altın sarısına yakın açık bir ton taşır. Kızıl ise bronz ve kırmızı pirinç ailesinden gelir. Rengi daha koyu, kırmızımsı ve kahverengiye yakındır.

Lama Bakır Her Zaman Soyma Bakırla Aynı Sınıfta mı Değerlendirilir?

Hayır, ikisi de değerli sınıflardandır. Ancak biçimleri ve kaynakları farklı olduğu için hurda alımında genellikle ayrı kalemler olarak tartılır.

Kırkambarı Temizleyerek Daha İyi Bir Sınıfa Taşımak Mümkün mü?

Kısmen. Yabancı maddeleri ayırmak ve temiz parçaları yığından çekmek değerlendirmeyi iyileştirebilir. Oksitlenmiş ya da kalaylı parçalar ise yine karışık sınıfta kalır.

Elinizdeki malzemenin hangi sınıfa girdiğinden emin değilseniz fotoğraf ve yaklaşık miktarla ön değerlendirme isteyebilirsiniz. Çınar Hurda’ya 0534 962 01 06 numaralı telefon ve WhatsApp hattından ya da i[email protected] adresinden ulaşmak mümkün. Güncel alım fiyatları ise sitede düzenli güncellenir.