Hürmüz krizi ticarette rotayı değiştirdi

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırıların ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatıldığını ve geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını açıkladı.

Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bölgedeki deniz güvenliği risk seviyesinin "kritik" seviyeye yükseldiğini duyururken, sigorta şirketleri de bölgedeki gemiler için savaş poliçelerini iptal etti. Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılığı şirketleri ise Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri askıya aldıklarını bildirdi.

GEMİ TRAFİĞİ YÜZDE 90 AZALDI

UKMTO verilerine göre Hürmüz Boğazı'ndan normal koşullarda günde ortalama 138 gemi geçiş yapıyordu. Ancak gerçek zamanlı denizcilik takip sistemi Windward verilerine göre geçişler dramatik şekilde geriledi.

Boğazdan geçen gemi sayısı 2 Mart'ta 7'ye, 3 Mart'ta ise 4'e düştü. Böylece gemi trafiği son bir haftaya kıyasla yüzde 90 azaldı.

MarineTraffic verileri de petrol tankerlerinin geçişlerinin saldırılar öncesine göre yaklaşık yüzde 90 gerilediğini ortaya koydu.

NAKLİYE ŞİRKETLERİ ROTAYI AFRİKA'YA ÇEVİRDİ

Bölgede artan güvenlik riski nedeniyle küresel nakliye şirketleri gemilerini alternatif rotalara yönlendirmeye başladı.

Almanya merkezli konteyner taşımacılığı şirketi Hapag-Lloyd, Kızıldeniz'den geçişleri Aralık 2023'ten bu yana durdurduklarını ve mevcut güvenlik riskleri nedeniyle bu moratoryumu uzattıklarını açıkladı. Şirket, seferlerin Ümit Burnu üzerinden Afrika'nın güneyinden devam edeceğini bildirdi.

Fransız denizcilik şirketi CMA CGM, Körfez'de bulunan gemilerine sığınaklara çekilmeleri talimatını verirken, Süveyş Kanalı geçişlerinin de bir sonraki duyuruya kadar askıya alındığını duyurdu.

Küresel ticaretin önemli göstergelerinden biri kabul edilen Maersk de Orta Doğu'daki gelişmeler nedeniyle bazı seferlerin Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu rotasına yönlendirildiğini açıkladı.

ÜMİT BURNU'NDA GEMİ SAYISI HIZLA ARTIYOR

Windward verilerine göre Ümit Burnu'ndan geçen gemi sayısı 2 Mart'ta bir önceki güne göre yüzde 112 artarak 87'ye yükseldi. Bu sayı 3 Mart'ta 94'e çıktı.

Son 7 günlük ortalama 69,7 gemi olarak hesaplanırken, 3 Mart'taki geçişlerin ortalamanın yüzde 35 üzerinde gerçekleştiği görüldü.

Uzmanlara göre bu durum, nakliye şirketlerinin Körfez'deki güvenlik riskinin azalmasını beklemek yerine daha uzun ancak daha güvenli rotaları tercih ettiğini gösteriyor.

TESLİMAT SÜRELERİ UZAYABİLİR

Ümit Burnu rotasının tercih edilmesi küresel tedarik zincirlerini de etkileyebilir.

Analizlere göre bu rota kargoların teslimat süresini 10 ila 20 gün uzatırken, deniz taşımacılığı maliyetleri üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor.

KÜRESEL PETROLÜN YÜZDE 20'Sİ BU BOĞAZDAN GEÇİYOR

Basra Körfezi'nin çıkışında yer alan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve LNG üretimini Umman Denizi üzerinden küresel pazarlara bağlayan kritik bir geçit olarak öne çıkıyor.

S&P Global Energy verilerine göre küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan taşınıyor. Günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol Hürmüz üzerinden dünya piyasalarına ulaşıyor.

Bu petrolün 5,3 milyon varilini Çin, 2 milyon varilini Hindistan, 1,7'şer milyon varilini Japonya ve Güney Kore satın alıyor.

DEPOLAR DOLUYOR, ÜRETİM KESİNTİLERİ GÜNDEMDE

Boğazdaki aksama petrol üreticilerini de zorlamaya başladı. Gemiler üretimin devam edebilmesi için Suudi Arabistan'ın Yenbu Limanı'na yönelirken, burada günlük yüklemeler 2,44 milyon varile ulaştı.

Irak Petrol Bakanlığı ise tankerlerin bölgeye girememesi ve depolardaki stokların kritik seviyeye çıkması nedeniyle Rumeyle sahasında üretimi durdurma kararı aldı.

JP Morgan analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın 21 gün sürmesi halinde petrol üretim tesislerinde kapanmaların başlayabileceği uyarısında bulundu.

LNG PİYASASINDA YENİ REKABET

Hürmüz Boğazı aynı zamanda küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir güzergâh konumunda.

Ancak İran'dan fırlatılan bir insansız hava aracının Katar'daki Ras Laffan LNG tesisini hedef almasının ardından üretimin durdurulması, küresel LNG arzına yönelik endişeleri artırdı.

S&P Global Energy analisti Ross Wyeno, Katar ve BAE'deki üretim kesintilerinin LNG piyasasında önemli bir dengesizlik yaratabileceğini belirterek, ABD'nin esnek LNG arzı sayesinde boşluğu doldurabilecek en önemli tedarikçi olduğunu ifade etti.

Wyeno, ABD'den çıkan LNG kargolarının yüksek fiyatlar nedeniyle Avrupa yerine Asya'ya yönelmesinin Avrupa'nın gaz depolama planlarını da zorlaştırabileceğini söyledi.

Nitekim Avrupa'ya gitmesi planlanan bir LNG tankerinin fiyat artışlarının ardından rotasını değiştirerek Asya'ya yöneldiği tespit edildi.

(Sabah)