Küresel sağlık riskleri artıyor: 3 tehlikeli virüs

Pandemi döneminin geride kaldığı düşünülse de bulaşıcı hastalıklar konusunda temkinli olmak hâlâ büyük önem taşıyor. Enfeksiyon hastalıkları uzmanlarına göre bazı virüsler, önümüzdeki yıllarda beklenmedik biçimde yayılma potansiyeline sahip. Bir akademisyenin değerlendirmesi, 2026 yılı için üç virüsü özellikle öne çıkarıyor...

ISINAN DÜNYA ARTAN RİSK

University of Virginia’da görev yapan enfeksiyon hastalıkları uzmanı Patrick Jackson, The Conversation için kaleme aldığı yazıda, küresel ısınma ve artan insan hareketliliğinin virüslerin yayılmasını kolaylaştırdığına dikkat çekti. Jackson’a göre insanların, hayvanların ve çevrenin giderek daha fazla temas halinde olması, yeni salgın risklerini de beraberinde getiriyor.

INFLUENZA A: TÜRLER ARASI SIÇRAMA ENDİŞESİ

Jackson’ın ilk sırasında Influenza A yer alıyor. 2024’te ABD’de ilk kez süt sığırlarında görülen H5 tipi influenza, kısa sürede birçok eyalette yayılım gösterdi. ABD’de şu ana kadar onlarca insanda vaka tespit edilirken, ölümler de kaydedildi.

Yetkililer, insandan insana bulaşın henüz görülmediğini ve genel halk için riskin düşük olduğunu belirtse de uzmanlar temkinli. Türler arası bulaşabilen virüslerin, mutasyon geçirmesi halinde ciddi tehdit oluşturabileceği vurgulanıyor. Ayrıca salgın gözetim sistemlerindeki zayıflamaların, gerçek tabloyu görmeyi zorlaştırabileceği ifade ediliyor.

MPOX: AFRİKA İLE SINIRLI DEĞİL

Daha önce “maymun çiçeği” olarak bilinen mpox, 1970’lerden bu yana Afrika’da görülüyordu. Ancak 2022’de başlayan küresel yayılım, virüsü Batı dünyasının da gündemine taşıdı. Ateş ve haftalarca sürebilen ağrılı döküntülerle seyreden hastalık, farklı alt türlere ayrılıyor.

2022’deki büyük salgın sonrası vaka sayıları azalsa da mpox tamamen ortadan kalkmış değil. 2023 ve 2024’te Orta Afrika’dan yayılan yeni alt türler, farklı ülkelerde vakalara yol açtı. Sağlık otoriteleri, Avrupa ve ABD’de yeni vakaların görülebileceğini öngörüyor. Aşı bulunmasına rağmen hastalık için özel bir tedavi yöntemi henüz yok.

OROPOUCHE VİRÜSÜ: SESSİZCE YAYILIYOR

Listede üçüncü sırada Oropouche virüsü bulunuyor. İlk kez 1950’lerde Karayipler’de tanımlanan bu virüs, sivrisinek benzeri küçük böceklerle bulaşıyor. Uzun süre Amazon havzasıyla sınırlı kalan hastalık, son yıllarda Güney ve Orta Amerika’ya yayıldı.

2024’te Avrupa’da seyahat bağlantılı vakalar görülürken, Brezilya’da ilk ölüm vakaları kayda geçti. Anne–bebek bulaşı ve mikrosefali ile ilişkilendirilen vakalar, endişeyi artırdı. Bu gelişmeler üzerine World Health Organization, 2026 başında virüsle mücadeleye yönelik bir araştırma ve geliştirme yol haritası yayımladı. Oropouche için henüz onaylanmış bir aşı veya tedavi bulunmuyor.

DİĞER TEHDİTLER DE MASADA

Uzmanlar, bu üç virüsün yalnızca örnek olduğunu vurguluyor. Sivrisinek kaynaklı chikungunya virüsü son yıllarda yeniden artış gösterirken, Nipah virüsü gibi daha sınırlı ama ölümcül patojenler de yakından izleniyor. Ayrıca kızamık gibi aşıyla önlenebilir hastalıkların, düşen aşılama oranları nedeniyle yeniden yayılmaya başlaması dikkat çekiyor.

Tüm bu virüsler, World Health Organization’nün öncelikli patojenler listesinde yer alıyor. Bu liste, küresel kaynakların hangi hastalıklara öncelik verilerek kullanılacağını belirliyor.

(Cumhuriyet)