SGK uzmanından kritik uyarı

Özellikle 1 Ekim 2008 öncesi sigortalı olanları ilgilendiren 'son 2520 gün kuralı' göz ardı edildiğinde, farkında olmadan ödenen primler ya da yapılan statü değişiklikleri emekli maaşında ciddi kayıplara ve düşüşlere yol açabiliyor.

Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik planlamasında en sık yapılan hatalardan birinin son 2520 gün kuralının göz ardı edilmesi olduğunu belirtti. Erdursun'a göre birçok kişi yaş ve prim gününe odaklanırken, hangi statüden emekli olunacağının emekli aylığını doğrudan etkileyebileceği gerçeğini gözden kaçırıyor.

SON 2520 GÜN KURALI NEDEN ÖNEMLİ?

1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan kişiler için, çalışma hayatında birden fazla sigortalılık statüsü bulunması halinde emeklilikte son 2520 günlük fiili hizmet süresi dikkate alınıyor.

Bu kapsamda son 2520 gün içinde;

• SSK (4/A),
• Bağ-Kur (4/B),
• Emekli Sandığı (4/C)

statülerinden hangisinde daha fazla prim ödenmişse, kişi kural olarak o statüden emekli ediliyor.

Bu nedenle emekliliğine kısa süre kala şirket ortağı olan, iş yeri açan veya farklı bir sigortalılık statüsüne geçen kişiler farkında olmadan emeklilik statülerini değiştirebiliyor.

EYT'LİLER İÇİN DE GEÇERLİ

Son 2520 gün kuralı sadece EYT kapsamı dışında kalanları ilgilendirmiyor.

EYT düzenlemesiyle yaş şartı kaldırılmış olsa da hangi statüden emekli olunacağını belirleyen hizmet birleştirme kuralları değişmedi. Bu nedenle EYT kapsamındaki sigortalılar da son yıllardaki prim ödemeleri nedeniyle beklemedikleri bir statüden emekli olabiliyor.

PRİM ŞARTINI TAMAMLADIKTAN SONRAKİ DEĞİŞİKLİKLERE DİKKAT

Erdursun, emeklilik için gerekli şartları tamamladıktan sonra yapılan sigortalılık değişikliklerinin risk oluşturabileceğine dikkat çekti.

Örneğin Emekli Sandığı kapsamında 9 bin prim gününü tamamlayan bir kişi, daha sonra memuriyetten ayrılıp kendi işini kurarsa veya özel sektörde çalışmaya başlarsa ve 1260 günden fazla Bağ-Kur ya da SSK primi öderse, SGK tarafından farklı bir statüden emekli edilmek istenebilir.

Benzer durum SSK'lı çalışanlar için de geçerli. SSK'den emeklilik şartlarını tamamladıktan sonra şirket ortağı olup uzun süre Bağ-Kur primi ödeyen kişiler, son 2520 gün hesabı nedeniyle Bağ-Kur statüsünden emeklilikle karşılaşabiliyor.

DAVA HAKKI GÜNDEME GELEBİLİR

Erdursun, bazı durumlarda son 2520 gün kuralının tek başına belirleyici olmayabileceğini ifade etti.

Yargı kararları ve uygulamadaki örneklere göre, kişi emeklilik için gerekli tüm şartları belirli bir statüde eksiksiz tamamlamışsa, daha sonra farklı statülerde prim ödemiş olsa bile emeklilik hakkının kazanıldığı statü üzerinden değerlendirilmesi için hukuki yollara başvurabiliyor.

Bu nedenle SGK'nın son 2520 gün hesabına göre verdiği kararlara karşı dava açılarak, hak kazanılan statüden emekli olma talebinde bulunulabiliyor.

EMEKLİLİK PLANLAMASI SON YILLARA BIRAKILMAMALI

Uzmanlara göre emeklilik planlamasının emekliliğe birkaç yıl kala yapılması önemli riskler barındırıyor.

Özellikle;

• Şirket ortaklığına girerken,
• Kendi adına iş yeri açarken,
• Memuriyetten ayrılırken,
• Özel sektöre geçerken,
• İsteğe bağlı sigorta öderken,
• Borçlanma yaparken

emeklilik statüsüne etkilerin mutlaka hesaplanması gerekiyor.

Bazı durumlarda birkaç yıl ödenen Bağ-Kur primi, yıllardır planlanan emeklilik statüsünü değiştirebilirken, bazı kişiler ise emeklilik şartlarını tamamlamış olmalarına rağmen gereksiz yere prim ödemeye devam edebiliyor.

EMEKLİLİKTE SADECE PRİM VE YAŞA BAKMAK YETMİYOR

Özgür Erdursun'a göre özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanlar açısından son 2520 gün hesabı emeklilik sisteminin en kritik unsurlarından biri olmaya devam ediyor.

Ancak emeklilik değerlendirmesinde yalnızca son 2520 gün hesabına değil, kişinin hangi statüde emeklilik şartlarını tamamladığına, bu hakları ne zaman kazandığına ve varsa hukuki haklarına da bakılması gerekiyor.

Emeklilik başvurusu öncesinde yalnızca prim gününün değil, hangi statüden emekli olunacağının da kontrol edilmesi gerektiğini belirten Erdursun, doğru planlamanın emekli aylığında önemli farklar yaratabileceğine dikkat çekti.

(Cumhuriyet)