Sebze-meyveye bi ‘Haller’ oluyor!

Antalya ve İstanbul hallerinde 10 sebze ve meyvenin fiyatı son 1 yılda ortalama yüzde 97 oranında artış gösterdi. Ancak aynı dönemde üretici eline geçen fiyat artışı sadece yüzde 36.09 oldu. Hal fiyatlarındaki artış ile üretici eline geçen fiyat arasındaki makas aralığı, fiyatın sadece arz-talep dengesinde oluşmadığını bir kez daha göz önüne serdi. Üstelik geçen yıl hem kuraklık hem don felaketi sebebiyle rekoltede düşüş yaşanırken, bu yıl havaların iyi gitmesi de fiyatların bu denli artmasındaki çelişkiyi ortaya koyuyor.

EKONOMİ gazetesi, Türkiye’de işlem hacmi en yüksek olan Antalya ve İstanbul hallerindeki 10 ürünün son 1 yıllık fiyat değişimini inceledi. İncelemeye konu ürünlerden, patates, soğan ve çileğin fiyatı geçen yıla göre gerilerken, domates, biber, salatalık, ıspanak, brokoli, limonda yüksek fiyat artışları dikkat çekti. Fiyat hareketleri hal yönetimleri tarafından açıklanan ‘en düşük’ ve ‘en yüksek’ ürün fiyatı üzerinden incelendi. Buna göre son 1 yıl içerisinde fiyatı en çok artan ürün kokteyl domateste oldu. Antalya halinde geçen sene fiyatı 15-38 lira arasında değişen kokteyl domatesin fiyatı bu yıl 20 Nisan itibarıyla 100-220 liraya yükseldi. Fiyat artış oranı ise yüzde 567 olarak hesaplandı. Aynı ürün İstanbul Halinde ise geçen yıl 60-80 lira arasında satılırken, bu yıl 160-215 lira arasında satılıyor. En yüksek üründe fiyat artışı ise yüzde 169 oldu.

Antalya'da daha fazla yükseldi

Türkiye’nin sebze meyve üretim deposu niteliğindeki Antalya’da fiyatların İstanbul’a göre daha fazla artması dikkat çekti. Normal domates Antalya’da geçen yıl 10-30 lira arasında satılırken, bu yıl fiyat 50-120 lira bandına çıktı. Artış oranı yüzde 300’ü buldu. İstanbul’da 35-50 liraya satılan ürün bu yıl 50-155 lira arasında satılıyor ve artış oranı yüzde 210 düzeyinde. En çok tüketilen ürünler arasında yer alan sivri biberin İstanbul’daki fiyat artışı, Antalya’yı geçti. İstanbul’da geçen yıl 45-55 lira arasında satılan sivri biber, bu yıl 80-145 lira arasında satılıyor ve fiyat artışı yüzde 164’ü buldu. Geçen yıl Antalya’da 30-50 lira arasında satılan sivri biberin fiyatı bu yıl 60-110 liraya yükseldi.

Patates ve soğan geriledi

Fiyatları tartışılan hatta bir dönem depolara stokçuluk gerekçesiyle baskınların yapıldığı patates ve soğanda ise bu yıl gerileme yaşandı. Antalya’da 15-23 liraya satılan patatesin fiyatı bu yıl 10-20 liraya düştü. İstanbul’da 17-23 liraya satılan patatesin fiyatı bu yıl da 17-29 lira arasında oluştu.

Fileyi doldurma maliyeti 1000 liraya yükseldi

İncelemeye konu ürünlerden her birinden 1’er kilo alınarak oluşturulan sepetin fiyatı İstanbul’da 1000 lirayı buldu. Geçen yıl 383-508 lira arasında olan sepet fiyatı bu yıl 576-999 lira arasında yükseldi. Başka bir deyişle bu 10 ürünün ortalama fiyatı yüzde 97 arttı. Aynı sepet Antalya’da geçen yıl 243-462 lira arasında dolarken, bu yıl 443-890 lira arasında doluyor, sepet fiyatındaki ortalama artış ise yüzde 93 düzeyinde.

(Hüseyin GÖKÇE- Ekonomim)