Suçsuz yere yarım asır hapis yattı

Küresel yargı sistemindeki kurumsal hatalar ve ırksal adaletsizlikler gündemdeki yerini korurken, ABD mahkemelerinden tarihi bir tazminat kararı çıktı. 1974 yılında Oklahoma eyaletinde işlenen bir cinayetin faili olduğu iddiasıyla tutuklanan ve tam yarım asır boyunca zindanda tutulan Glynn Simmons, 2023 yılında suçsuzluğunun kanıtlanmasının ardından başlattığı hukuk savaşını kazandı. ABD tarihinin "haksız yere en uzun süre hapsedilen kişisi" unvanıyla kayıtlara geçen Simmons, özgürlüğüne kavuştuktan sonra açtığı sivil haklar davasında milyon dolarlık bir tazminat elde etti.

HİÇBİR FİZİKSEL KANIT OLMADAN İDAM HÜCRESİNE GÖNDERİLDİ

Yarım asır süren bu trajedinin başlangıcı, 1974 yılında Edmond şehrindeki bir içki dükkanında gerçekleşen silahlı soyguna dayanıyor. Mağaza görevlisi olan 30 yaşındaki Carolyn Sue Rogers’ın başından vurularak öldürüldüğü olayda, saldırıdan sağ kurtulan 18 yaşındaki bir müşterinin çelişkili ifadeleri, Glynn Simmons’ın hayatını karartmaya yetti. Olay anında cinayetin işlendiği yerden yaklaşık 1126 kilometre (700 mil) uzakta, Louisiana'da ailesiyle tatil yaptığını çok sayıda şahitle kanıtlamaya çalışan Simmons, mahkeme heyeti tarafından dikkate alınmadı.

O dönem yürütülen soruşturmada, sanığı suça bağlayan tek bir parmak izi, DNA örneği ya da balistik eşleşme gibi somut fiziksel kanıt bulunmamasına rağmen, görgü tanığının yönlendirmeli teşhisiyle Simmons suçlu bulunarak idam cezasına çarptırıldı. Cezası daha sonra ömür boyu hapse çevrilen Simmons, ömrünün iki yılını ise infaz edilmeyi beklediği ölüm hücresinde geçirdi.

GİZLENEN POLİS RAPORLARI 48 YIL SONRA GERÇEĞİ AÇIĞA ÇIKARDI

Glynn Simmons'ın avukatları, davanın peşini bırakmayarak onlarca yıl sonra arşivlerdeki gizli belgeleri gün yüzüne çıkarmayı başardı. Yapılan incelemelerde, döneminin emniyet yetkilileri ve dedektifleri tarafından savunma makamından sinsi bir şekilde gizlenen polis raporları deşifre edildi.

Bu raporlar, ana görgü tanığının aslında Simmons’ı tam olarak teşhis edemediğini, hatta ilk ifadelerinde tamamen farklı eşkaller ve şüpheliler üzerinde durduğunu kanıtlıyor nitelikteydi. Jüriden bilinçli olarak saklanan bu hayati tutarsızlıkların ortaya çıkması üzerine, savcılık makamı da davada hiçbir somut kanıtın bulunmadığını itiraf etmek zorunda kaldı ve tarihi mahkumiyet kararı 2023 yılında resmen iptal edildi.

EYALETİN KOMİK TAZMİNATINA KARŞI SİVİL HAKLAR DAVASI

Özgürlüğüne kavuştuğunda 70 yaşına merdiven dayamış olan Simmons'a, Oklahoma eyaleti tarafından başlangıçta 48 yıllık kayıp için sadece 175 bin dolarlık bir ödeme yapıldı. Bu durumu adaletin bir başka boyutta hiçe sayılması olarak gören Simmons, Edmond Şehri’ne ve davada usulsüzlük yapan merhum dedektifin varislerine karşı sivil haklar davası açtı. Yürütülen müzakerelerin ardından Edmond Şehir Konseyi, 2024 yılında Simmons'a 7,15 milyon dolar (yaklaşık 330 milyon TL) ek uzlaşma tazminatı ödenmesini oy birliğiyle kabul etti.

Ulusal Mahkumiyet İptalleri Sicili'nin resmi verilerine göre, ABD'deki ceza yargılamalarında siyah insanların beyazlara kıyasla cinayet suçlamalarından haksız yere mahkum edilme olasılığı 7,5 kat daha yüksek seyrediyor. Davanın Mart ayındaki duruşmasında Oklahoma City’deki diğer sorumluların da hesap vermesi için mücadeleyi sürdüreceklerini belirten başavukat Elizabeth Wang, bu kararın yargısal ırkçılıkla mücadelede stratejik bir emsal teşkil ettiğini açıkladı. Yaşadığı hücrede yarım asır boyunca biriktirdiği öfkeyi kontrol etmek zorunda kaldığını belirten Simmons ise geçmişin geri getirilemeyeceğini, ancak bu paranın kalan ömründe adalet arayan diğer insanlara ışık tutacağını ifade etti.

(Cumhuriyet)