'Zero' içeceklerde gizli tehlike

Milyonlarca insanın "diyet" ve "şekersiz" diyerek tükettiği aspartam hakkında korkutan veriler gelmeye devam ediyor. Biomedicine & Pharmacotherapy dergisinde yayımlanan çalışmaya göre yasal sınırların çok altında tüketilen tatlandırıcının bile kalp kasında kalınlaşmaya ve bilişsel gerilemeye yol açabileceğini kanıtladı. Uzmanlar, mevcut güvenlik sınırlarının acilen yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

ASPARTAM DOSYASI AÇILDI: POPÜLER TATLANDIRICI KALP VE BEYİN SAĞLIĞINI TEHDİT EDİYOR MU?

Düşük kalorili olduğu için kilo kontrolü ve kan şekeri takibi yapan bireylerin vazgeçilmezi olan yapay tatlandırıcılar, bilim dünyasının merceği altında. Biomedicine & Pharmacotherapy dergisinde yayımlanan son çalışma, özellikle aspartam kullanımının fare modelleri üzerinde kalp ve beyin fonksiyonlarına ciddi zararlar verdiğini ortaya koydu. Üstelik bu etkiler, insanlar için önerilen maksimum günlük alım miktarının sadece altıda biri oranında doz uygulandığında bile gözlemlendi.

KALP KASI KALINLAŞIYOR HAFIZA ZAYIFLIYOR

Irati Aiestaran-Zelaia liderliğindeki araştırma ekibi, aspartamın vücut üzerindeki etkilerini modern tıbbi görüntüleme yöntemleriyle inceledi. Bulgulara göre, aspartam verilen deneklerde vücut yağı yaklaşık yüzde 20 oranında azalırken, bu olumlu gibi görünen etkinin bedeli ağır oldu. MRI ve histolojik analizler, deneklerde hafif kardiyak hipertrofi (kalp kasının anormal kalınlaşması) geliştiğini saptadı.

Sadece kalp değil, bilişsel performans da bu süreçten nasibini aldı. Davranış testleri sonucunda, aspartama maruz kalan farelerin uzamsal farkındalık ve hafıza kapasitelerinde belirgin bir düşüş kaydedildi. Bu durum, tatlandırıcıların beyin fonksiyonlarını yavaşlattığına dair endişeleri güçlendirdi.

ASPARTAM NEDİR VE NELERDE BULUNUR?

Normal şekerden (sakkaroz) yaklaşık 200 kat daha tatlı olan aspartam, minimum kaloriyle yoğun tat sağlaması nedeniyle gıda endüstrisinin en sevdiği içeriklerden biridir. Genellikle "diyet", "zero" veya "şekersiz" etiketiyle satılan şu ürünlerde yaygın olarak bulunur:

• Gazlı içecekler ve meyve suları,
• Süt ürünleri ve diyet yoğurtlar,
• Sakızlar ve şekerlemeler,
• Kahvaltılık gevrekler,
• Bazı reçetesiz satılan ilaçlar.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) şu an için günlük maksimum alım sınırını kilogram başına 50 mg olarak belirlese de, yeni araştırmalar bu limitin güvenli olmayabileceğine işaret ediyor.

TEHLİKE SADECE ASPARTAMLA SINIRLI DEĞİL

Araştırma, diğer popüler tatlandırıcılar üzerindeki riskleri de yeniden gündeme getirdi. 2023 yılında yapılan bir NIH (Ulusal Sağlık Enstitüleri) destekli çalışma, eritritol seviyesi yüksek olan kişilerin kalp krizi, felç veya ölüm riskinin daha yüksek olduğunu göstermişti. Eritritolün kan pıhtılaşmasını artırdığı ve beyin damarlarında oksidatif strese yol açarak damar fonksiyonlarını bozduğu tespit edilmişti.

Dahası, Eylül 2025’te Neurology dergisinde yayımlanan ve 12.700 yetişkini sekiz yıl boyunca izleyen kapsamlı bir çalışma, 60 yaş altındaki bireylerde tatlandırıcı tüketiminin hafıza ve sözel akıcılık kaybını hızlandırdığını ortaya koydu.

(Cumhuriyet)