İkinci elde 'dijital illüzyon'

İkinci el otomotiv pazarı, sahadaki ekonomik gerçeklik ile dijital platformlarda şekillenen ‘sanal fiyatlama’ arasındaki gerilimle yeni bir kırılma sürecine giriyor. Artan finansman maliyetleri, yükselen operasyonel giderler ve sermaye baskısına rağmen fiyatların beklenen ölçüde gerilememesi, sektörde ‘dijital illüzyon’ olarak adlandırılan bir tabloyu gündeme taşıdı.

Bu gelişmeler, piyasanın en kritik sorusunu da beraberinde getiriyor: Gerçek fiyat nedir?

Bugün tüketici, ilanlarda yer alan rakamlarla gerçekleşen satış fiyatları arasındaki farkı net biçimde göremiyor; bu da piyasanın şeffaflığına dair soru işaretlerini artırıyor.

‘İLAN FİYATI İLE GERÇEKLEŞEN SATIŞ FİYATI ARASINDA CİDDİ MAKASLAR GÖRÜYORUZ’

Otomerkezi.net CEO’su Muhammed Ali Karakaş, dijital ilan platformlarında oluşan suni fiyatlamaların artık sadece bir piyasa davranışı değil, doğrudan bir sorun haline geldiğini vurgulayarak “Sanal fiyatlar piyasayı kilitliyor, gerçek değer algısı kayboldu” uyarısında bulundu.

“Gerçek fiyat, ekranlarda veya ilan sitelerinde gördüğümüz o yüksek beklentili rakamlar değil; aracın noterde ıslak imzayla el değiştirdiği, yani alıcı ile satıcının fiilen el sıkıştığı rakam” diyen Karakaş, “Bugün ilan fiyatı ile gerçekleşen satış fiyatı arasında zaman zaman yüzde 10 ila yüzde 20’ye varan makaslar görüyoruz” dedi.

LenaCars Genel Müdürü Selçuk Nazik ise “Bugün pazarda günlük yüz binlerce ilan ve yüksek işlem hacmi var; sorun veri eksikliği değil, gerçek satış verisinin şeffaf olmaması. Aralık 2025’te yaklaşık 497 bin ilan ve 222 bin satış görülmesi, verinin aslında mevcut olduğunu gösteriyor” dedi ve ekledi:

“Çözüm fiyatı regüle etmek değil; noter satış verileri, ekspertiz raporları, hasar kayıtları ve ilan kapanış verilerini birleştiren bir yapı ile referans fiyat bandı üretmek. Hızlı satış değeri, referans piyasa değeri ve üst bant gibi katmanlar gösterildiğinde hem alıcı hem satıcı için fiyat daha şeffaf hale gelir. Benim kanaatim; sorun fiyatın serbest oluşması değil, gerçekleşmiş satış bilgisinin yeterince görünür olmaması. Bu görünürlük sağlandığında piyasa zaten kendi dengesini kurar.”

HANGİ SEGMENT VE MODELLERDE BU ‘ŞİŞKİNLİK’ DAHA BELİRGİN?

“Sahadaki verilerimize baktığımızda, piyasası hızlı algısı, maalesef o araçların fiyatlarında bir tür spekülatif prim yaratıyor” diyen Muhammed Ali Karakaş, “Özellikle C segmenti sedan araçlarda (örneğin Fiat Egea, Renault Megane, Toyota Corolla) ve B segmenti hatchback (Renault Clio, Hyundai i20 vb.) modellerde bu şişkinlik çok belirgin” dedi.

Karakaş, “Tüketici, ‘Nasıl olsa yarın hemen satarım, nakit gibidir’ düşüncesiyle bu araçlara piyasa değerinin çok üzerinde rakamlar yazma cesareti buldu. Son dönemde bu gruba B-SUV modelleri de eklendi” ifadelerini kullandı.

BU MODELLER 33 GÜNDE ELDE DEĞİŞTİRİYOR!

“Bu durumda satış hızına bakmak gerekir. 2025’te binek ikinci el pazarda ortalama satış süresi 44-48 gün bandına uzamış durumda. Gövde tipine göre bakıldığında hatchback araçlar yaklaşık 45 gün, SUV’lar 47 gün, sedanlar 48 gün, diğer kasa tipleri ise 65 gün civarında el değiştiriyor” diyen Nazik, bazı modellerin bu ortalamanın altında kaldığını belirtti.

Özellikle 4 yaş altı araçlarda Fiat Egea’nın yaklaşık 33 gün, Renault Clio’nun 34 gün, Renault Megane’ın ise 37 günde el değiştirdiğini kaydeden Nazik, “Bu araçlar ikinci el piyasasının en likit modelleri ve fiilen fiyat referansını oluşturuyor. ‘Piyasası olan araçlar’ dediğimiz şey de tam olarak bu: hızlı dönen, likit araçlar” ifadelerini kullandı.

Fiyatların bazı modellerde yukarı yönlü seyredebileceğine de dikkat çeken Nazik, şunları söyledi: “En hızlı satılan, yani likiditesi yüksek modellerde fiyatlar daha dirençli ve dönemsel olarak daha yukarıda kalabiliyor. Segment bazında B ve C segmenti en yüksek talep ve en güçlü fiyat direncine sahipken, 10 yaş üzeri araçlarda satın alma gücünün bu segmente kayması nedeniyle beklenenden güçlü fiyatlar gözleniyor. D segment ve premium araçlarda ise daha sınırlı talep ve düşük fiyat esnekliği söz konusu.”

Nazik, fiyat farklılaşmasının bir balon göstergesi olmadığını vurgulayarak, “Özetle burada bir balondan ziyade, likiditeye bağlı fiyat farklılaşması var. En hızlı dönen araçlar aynı zamanda fiyatın en dirençli olduğu araçlar” dedi.

İLAN PLATFORMLARININ REFERANS NOKTASI OLMASI GERİ DÖNDÜRÜLEBİLİR Mİ? NELER YAPILMALI?

Bu soruma “İlan platformlarının fiyat belirleyici bir ‘otorite’ haline gelmesi, piyasanın en büyük anomalisi” cevabını veren Muhammed Ali Karakaş, şu bilgilerin altını çizdi:

-- Bu dijital platformlar aslında birer pazaryeridir, fiyat belirleme mercii değil. Ancak ‘Komşum bu fiyata koymuş, benim aracım daha temiz, ben 50 bin TL fazla yazayım’ psikolojisiyle sunî bir enflasyon yaratıldı. Bu dönüşüm kesinlikle geri döndürülebilir ve Ticaret Bakanlığı’nın attığı son adımlar (kimlik doğrulama zorunluluğu, liste fiyatını aşamama gibi kurallar) bu yolda atılmış çok değerli adımlar. 

-- Fiyat oluşumunun merkezini yeniden rasyonel zemine çekmek için yapılması gereken; ilan sitelerindeki algoritmalara ‘tavan fiyat’ veya ‘gerçekçi değerleme’ uyarı sistemlerinin entegre edilmesi. İlan platformları, sadece arz ve talebi buluşturan vitrinler özüne dönmeli, fiyat referansı kurumsal değerleme şirketlerinin ve gerçekleşmiş noter işlemlerinin verilerinden alınmalı.

‘1.000.000 TL İLE 1.500.000 TL BANDINDAKİ ARAÇLARDA HAREKETLİLİK YAŞANACAK’

Yaz geliyor ve bu dönemde otomotiv piyasası canlanıyor. Önümüzdeki 3-4 aylık süreçte ikinci el araç pazarında nasıl bir tablo bekleniyor? Fiyatlarda nominal bir yükseliş mi yoksa reel anlamda bir gevşeme mi öngörülüyor; ayrıca bu dönemde talebin yoğunlaşacağı segmentler ve modeller hangileri olacak?

Muhammed Ali Karakaş, “Otomotiv piyasasında yaz ayları geleneksel olarak hareketliliğin, bayram seyahatlerinin, tatil planlarının ve rent-a-car firmalarının filo yenilemelerinin etkisiyle canlanma dönemidir. Bu yaz da bir hareketlilik bekliyoruz ancak bu, geçmiş yıllardaki gibi ‘ne bulursam alayım’ tarzı bir patlama olmayacak. İhtiyaç odaklı, rasyonel bir hareketlilik öngörüyoruz” dedi.

Fiyatlar tarafında reel anlamda bir gevşemenin zaten yaşandığını söyleyen Karakaş, “Yaz döneminde talep artışına bağlı olarak sadece nominal bazda enflasyon oranında yatay ve hafif yukarı yönlü bir seyir görebiliriz. Asıl hareketlilik 1.000.000 TL ile 1.500.000 TL bandındaki araçlarda yaşanacak” ifadelerini kullandı.

‘B SEGMENT ARAÇLAR EN HIZLI DÖNEN GRUP OLMAYA DEVAM EDECEK’

Talebin yoğunlaşacağı segmentlere değinen Selçuk Nazik ise “B segment araçlar en hızlı dönen grup olmaya devam ediyor. Renault Clio, Hyundai i20 ve Volkswagen Polo bu sınıfta öne çıkıyor. C segment ise pazarın omurgasını oluşturuyor; Fiat Egea, Renault Megane ve Toyota Corolla bu grubun en belirleyici modelleri. SUV segmentinde ise yükselen bir trend var; Nissan Qashqai, Dacia Duster ve Peugeot 3008 talep görmeye devam ediyor” ifadelerini kullandı.

Enerji fiyatlarının da önümüzdeki dönemde belirleyici olacağını vurgulayan Nazik, elektrikli araçlara yönelimin hızlandığını belirtti: “Küresel jeopolitik riskler petrol fiyatlarını yukarı çekiyor. Bu durum içten yanmalı araçların kullanım maliyetini artırırken, elektrikli araçlara geçişi hızlandırıyor. Özellikle BYD, TOGG ve Tesla gibi markalara olan talebin artmasında yalnızca vergi avantajı değil, yakıt maliyetinden kaçınma motivasyonu da etkili.” 

Nazik, yaz dönemine ilişkin en kritik içgörüyü ise şu sözlerle paylaştı: “Bu yaz piyasada en çok öne çıkacak araçlar; hızlı satılabilen, likit ve erişilebilir fiyatlı modeller olacak. Yani premium veya niş araçlardan ziyade; Clio, Egea, Corolla gibi modeller yine piyasanın referansını belirleyecek.”

(Hürriyet- İsmail SARI)