Z kuşağı yapay zeka arkadaşlığına yöneliyor

Z kuşağı, kalabalıklar içinde büyüyen ama yalnızlık duygusuyla mücadele eden ilk nesil olarak anılıyor. Artan sosyal izolasyon ise gençleri, dostluk kurmak için yapay zekâya yöneltiyor. Günün sonunda konuşacak birini bulamayan birçok genç için artık ekranın karşısındaki yapay zekâ, bir arkadaş, bir sırdaş ve hatta bir destek noktası haline geliyor.

Cumhuriyet’e konuşan Türkiye Psikiyatri Derneği Psikiyatride Yapay Zekâ ve İnsan- Makine Etkileşimi Çalışma Birimi üyesi Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar, pandemi dönemi ile 18-25 yaş arası genç yetişkinlerde yalnızlık hissinin artığına dikkat çekerek “Klinik açıdan baktığımızda durum daha çarpıcı. Araştırmalar, yalnızlık ve sosyal izolasyonun, erken ölüm riski açısından obezite veya sigara kullanımıyla eşdeğer (yaklaşık yüzde 30 daha yüksek risk) bir tehlike yarattığını gösteriyor” dedi.

‘YARGILAYICI OLMAYAN ÖZEL BİR ARKADAŞ’ 

Gençlerin, insan ilişkilerinde bulamadıkları “güvenli alanı” yapay zekâda aradıklarını aktaran Yaşar, “Buradaki kilit mekanizma yargılanmama hissi. Brandtzaeg ve ekibinin araştırmalarına göre gençler, yapay zekâyı ‘yargılayıcı olmayan, her zaman erişilebilir ve kişiye özel bir arkadaş’ olarak algılıyor. Yapay zekâ, insan ilişkilerinin karmaşasını ve reddedilme riskini barındırmadığı için, gençler bu aynalama yapan sistemlerle daha kolay samimiyet kurabiliyor” diye konuştu.

Yapay zekâ arkadaşlığının kısa vadeli bir rahatlama sağladığını ifade eden Yaşar, “Ancak, bu gerçek bir bağın yerini tutmaktan ziyade, bir illüzyon yaratma riski taşıyor. Yapay zekâ ile yoğun arkadaşlık kuran kişilerin, gerçek hayattaki sosyal ağlarının zayıfladığı ve genel iyi oluş hallerinin düştüğü görülüyor” dedi.

Literatürde “Kids These Days” (Şimdiki Çocuklar) etkisi olarak bilinen bir önyargının bulunduğunu aktaran Yaşar, protzko ve Schooler’ın araştırmaları, yetişkinlerin günümüz gençlerini saygı, zekâ ve ahlak açısından sürekli ‘geriliyor’ gibi algıladığını, ancak bunun objektif bir gerçekten ziyade hafızamızın bir yanılgısı olduğunu kanıtlıyor. Hatta Sümer tabletlerinde bile yaşlıların gençlerin yozlaştığından şikayet ettiğini görürüz; bu binlerce yıllık bir bilişsel yanılgıdır. Aksine, araştırmalar Z kuşağının ‘değişime açıklık’ ve ‘kendini geliştirme’ değerlerinde önceki kuşaklardan daha yüksek skorlar elde ettiğini gösteriyor” diye ekledi.